Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en
omstreken
29e jaargang februari 2004
IJsvereniging Presto al 125 jaar actief!
Hoe het allemaal is begonnen, heb ik niet kunnen achterhalen. De eerste
notulen die ik onder ogen kreeg, waren van 1909. Naar aanleiding van de
notulen door de jaren heen heb ik dit stukje geschreven. Het is zeker
niet volledig, maar geeft wel een beeld van vroeger.
Er
wordt altijd beweerd dat de winters vroeger strenger waren dan nu en dat
er elke winter wel geschaatst werd. Dat is niet de waarheid gebleken.
Toen Presto in Garmerwolde werd opgericht, was het een koude winter
waarin wel geschaatst kon worden. De volgende winter van 1880 was zeer
streng, dus een goede start voor Presto. Van de daarop volgende 68 jaren
waren de winters als volgt: 24 slappe (zonder schaats ijs), 27 normale,
4 strenge en 6 zeer strenge winters, namelijk: 1891, 1929, 1940, 1941,
1942 en 1947.
De eerste notulen die bewaard zijn gebleven, beginnen in 1909; het was
een koude winter en er werden wedstrijden georganiseerd voor de leden.
Er waren drie categorieën: jongens tot 16 jaar, mannen onder de dertig
en mannen boven de dertig. De hoofdprijs voor de mannen was een gouden
horloge en voor de jongens een zilveren horloge.
Wanneer het een jaar niet vroor, werd er een feestelijke avond
georganiseerd. In 1910 verliep deze als volgt:
Feestelijke vergadering 26 februari 1910 ten huize van E.B. van der
Molen in het draaihuis.
Opkomst naar wensch want er waren ongeveer 140 personen aanwezig, die
luisterden naar de muziek, lachten om de goocheltoeren van prof.
Salinski, genoten bij de voordrachten en zich druk onderling vermaakten
door praatjes van gister en heden en daarbij profiteerden van alles wat
maar lekker was, voor zoover de kastelein er over beschikken kon en dit
was nogal zoo iets. Gezellig zaten we samen tot ruim 2 uur, toen de
ouderen zich gereed maakten om te vertrekken. Het jongere deel bleef nog
een poosje, zoo werd ons verteld. En ze hebben zich vermaakt ook,
voegde men er aan toe. Des te beter! Als er een feest is moeten de
vroolijke gezichten meegenomen worden, de zure zoo lang opgeborgen in de
onderste kabinetslade! 't Was werkelijk een mooi feest!
L. van der Veen
|
Iedereen kent de L. van der Veenstraat; nu weet je ook wat hij
onder anderen was, nl. secretaris van Presto.
|
|
|
|
Schaatspret op het Damsterdiep op 22 december 1938: Aafke Havenga (links) en Ella Bolhuis. |
Er moest besproken worden waar de prijsuitreiking was en
wat voor prijzen het moesten zijn. Vaak was het geld of een horloge,
maar in 1911 hadden ze kunstvoorwerpen. De eerste prijs had een waarde
van 25 gulden, de tweede 12,50, de derde 7,50 en de vierde 5 gulden.
Er werd ook gewoon voor de gezelligheid geschaatst door de mensen uit
het dorp. Meestal werd er kruiselings hand in hand gereden zoals op de
foto te zien is, of allemaal aan een lange stok. De baan werd regelmatig
geveegd door mensen die in de winter wel wat bij wilden verdienen. Het
was gewoonte dat elke schaatser aan de baanveger een cent betaalde. Na
het schaatsen schoof iedereen aan, rond de kachel in café "De Leeuw" en
werd er gezellig gekletst en een borreltje gedronken.
Het 50-jarig bestaan werd gevierd met een feestelijke vergadering bij B.
van der Molen op 29 februari 1929. Er waren 140 mensen aanwezig die
eerst naar een toneelstuk keken en later naar een orkestje luisterden
dat reusachtig speelde en onuitputtelijk was. De voorzitter bedankte
voor een genotvolle avond en schreef dat het een mooi feest was, maar
eigenlijk te laat eindigde.
De verslagen in de notulen over de jubilea werden in de loop der jaren
steeds korter. Bij het 75-jarig jubileum in 1954 werd de avond
opgeluisterd door het cabaretgezelschap "De Bekketrekkers van Roden".
In 1979 werd in de Unie het eeuwfeest gevierd met een uitvoering van
toneelvereniging "Wester" en werd er tot in de late uurtjes gedanst op
muziek van de Alpenjagers.
|
|
De verslagen in de notulen over de jubilea werden in de loop der
jaren steeds korter. Bij het 75-jarig jubileum in 1954 werd de
avond opgeluisterd door het cabaretgezelschap "De Bekketrekkers
van Roden". In 1979 werd in de Unie het eeuwfeest gevierd met
een uitvoering van toneelvereniging "Wester" en werd er tot in
de late uurtjes gedanst op muziek van de Alpenjagers.
Gelukkig zijn er tegenwoordig kunstijsbanen, want met de huidige zachte winters en dus geen ijs kan een ijsvereniging in de toekomst wel eens overbodig worden. Maar we hopen allemaal - denk ik wel - dat Presto ons zal overleven, zoals hij al zo velen voor ons heeft gedaan ... Detta van der Molen |
|
|
Interieur van café
'De Leeuw' omstreeks 1936. Op de foto kastelein Joh. Woldendorp. |
|
Presto anno 2004
Elke vrijdagmiddag bindt een aantal leden van IJsvereniging Presto de
gladde ijzers onder. Ze zetten hun eerste schreden op het gladde ijs,
schaven aan hun techniek of proberen de slag nog beter te pakken te
krijgen. Op het kunstijs van Kardinge wel te verstaan, want het
Dampsterdiep is "voor de eendjes", zoals schaatsleraar Jaap Hartog zegt.
|
Het is februari, maar de buitentemperatuur doet anders vermoeden. Bijna 13 graden Celsius. "Is het niet om moedeloos van te worden?" vraag ik aan Jaap Hartog. "Gewoon afwachten," zegt hij nuchter, "ijsverenigingen heten niet voor niets vaak "Nooitgedacht". Het hoort er nu eenmaal bij. En als je kijkt naar de statistieken, dan zie je bijvoorbeeld dat er in de jaren tussen 1933 en 1940 ook geen ijs lag, maar in de winter van 1940/41 weer wel.
|
 |
|
| Jaap Hartog geeft schaatsles aan de jeugd van Presto, op de ijsbaan van Kardinge. (Foto: Henk Remerie) |
De laatste echte ijsperiode was in 1997. Dus als we uitgaan van
eens per zeven jaar, krijgen we misschien in dit jubileumjaar nog wel
een dichtgevroren Damsterdiep ....."
Jong geleerd
Jaap
Hartog vindt schaatsen "gewoon leuk". Zo'n vijftien jaar geleden ging
hij als recreant schaatsen op Kardinge als lid van IJsvereniging
Groningen. Al gauw deed hij mee aan wedstrijden en volgde een
trainerscursus. "Zelf heb ik ook al jong schaatsen geleerd. Mijn ouders
schaatsten niet, maar ik herinner me dat ik als klein ventje met een
mevrouw, misschien een buurvrouw, naar een plas ging en dat ik schaatsen
ondergebonden kreeg."
Nu geeft hij al weer een aantal jaren schaatsles aan de jeugd van
Presto. "Het gaat er niet om dat ze grote prestaties leveren," zegt hij
daarover, "maar dat ze plezier in het schaatsen hebben. En dat ze, als
er een keer natuurijs ligt, de slag al te pakken hebben."
Een ijsbaan?
"De vereniging Presto telt momenteel 120 leden, variërend in
leeftijd van zes tot boven de tachtig. Sommigen hebben nog nooit een
schaats onder gehad, maar het hoorde er altijd bij in Garmerwolde dat je
lid werd van de ijsvereniging," vertelt secretaris Pia Pops. De ouderen
wagen zich weliswaar niet meer op glad ijs, maar staan wel graag langs
de kant te kijken naar de ijspret. Ze blijven lid, omdat ze de
ijsvereniging een warm hart toedragen. De meeste leden komen uit
Garmerwolde zelf, maar ook mensen uit de omstreken weten de weg naar
Presto te vinden. Het biedt hun de kans de schaatslessen van Presto op
Kardinge te volgen. Het is een geluk dat de kunstijsbaan zo dichtbij is.
Misschien zou een ijsbaan in Garmerwolde de kansen om op natuurijs te
schaatsen wat vergroten!
 |
Plannen maken Presto blijft gewoon plannen maken, of het weer nu meewerkt of niet. Naast de schaatslessen op Kardinge probeert het bestuur de jaarvergaderingen altijd extra leuk te maken. Zo trad er ooit een ijsgoochelaar op en een andere keer werd er gegourmet. Dat was een groot succes. Ter gelegenheid van het 125-jarig jubileum heeft het bestuur dan ook besloten dit te herhalen. |
|
| En ......actie!!!!! (Foto: Henk Remerie) |
Op
13 maart schuiven de leden onder de klanken van muziek van Karst
Berkenbosch aan voor een gezellige gourmetavond.
Het bestuur van IJsvereniging Presto bestaat momenteel uit voorzitter
Jan Veenstra, penningmeester Harm-Jan Havenga, secretaris Pia Pops en de
leden Jacob Arends, Jaap Hartog en Jan Spanninga. Van oktober tot half
maart, elke vrijdag van 16.45 tot 18.00 uur, organiseert Presto
schaatsles op Kardinge, voor jong en oud, voor beginners en gevorderden.
Anne Benneker-Sanders