G&T2013

Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde, Thesinge en omstreken

42e jaargang - december 2016 

Tradities rond de feestdagen

U bent van ons gewend dat we in het laatste nummer van het jaar inwoners van onze dorpen interviewen aan de hand van een thema. Dit jaar gaat het thema over tradities rond de feestdagen. Veel mensen doen rond de feestdagen iets speciaals, en dat elk jaar weer opnieuw; vaste (bijzondere) gewoontes dus rond kerst en oud en nieuw. De redactie was benieuwd naar wat bewoners van onze dorpen anders doen. Dus gingen we op zoek naar verhalen over die tradities.
En ook dit jaar heeft de krant weer een kerstpuzzel! Onze eigen Dr. B. Denker heeft er weer een gemaakt. Over tradities gesproken: naast de gebruikelijke kaars, begint die puzzel er zo langzamerhand ook al een te worden. Als redactie hopen we dat u geniet van deze krant en wij wensen iedereen fijne kerstdagen en een gelukkig 2017.


Mooie jeugdherinneringen van Willem Oomkes

201612a

Ida en Willem Oomkes (foto Joost van den Berg)


Willem en Ida Oomkes wonen aan de Molenweg 3. Willem, de oudste zoon van molenaar Luit Oomkes is geboren en getogen in Thesinge en Ida komt uit Loppersum. Willem groeide op in Thesinge en heeft mooie herinneringen aan de feestdagen in de vijftiger jaren.

Herinneringen aan de kersttijd
Willem is opgegroeid in het molenhuis naast molen Germania. Tegen de kerstdagen brachten enkele mensen uit het dorp konijnen en kippen naar de molenaar, die deze dan voor hen slachtte in de schuur. Op eerste kerstdag stond ook in huize Oomkes altijd konijn op het menu.
Zijn vader ging regelmatig op de fiets naar de stad, bijvoorbeeld naar de veemarkt of naar de Korenbeurs op de Vismarkt. Dat was een mooie gelegenheid om mensen te ontmoeten, een borreltje te drinken of een kroketje uit een automatiek te halen. Dat deed hij ook in de kersttijd en Willem mocht mee. Eerst bij zijn vader achterop de fiets en later fietste Willem zelf.
Vlak voor kerst werd er in de vijftiger jaren, aan het Damsterdiep tegenover de plaats waar nu de nieuwe parkeergarage is, een Houndermaart gehouden. Een markt waar kippen en konijnen verkocht werden voor de kerstdagen. Het was een vast ritueel dat Willem en zijn vader daar naartoe gingen. Hoewel Willem konijnen hield en zijn vader kippen, gingen ze niet naar de markt voor de handel. De markt was een ontmoetingsplek voor mensen uit de hele provincie; gezellig dus.
In de middag voor kerstavond trokken vader en zoon ook op de fiets naar de stad. Ze hadden dan een vast patroon. Eerst werd er als een soort relatiegeschenk een kip gebracht aan een raaizeger van de firma Sluis, een leverancier in kippenvoer. (Die raaizeger, je zou hem tegenwoordig een vertegenwoordiger noemen, kwam elke maandagochtend naar de molen om de bestelling op te nemen.) Ze dronken er dan koffie en gingen daarna naar de Vismarkt. Daar kwamen ze dan tegen zeven uur ’s avonds aan. Ze kochten daar een van de laatste afgeprijsde kerstbomen voor een gulden. De kerstboom werd aan de stang van zijn vaders fiets gebonden. Daarna aten ze altijd een kroket uit de automatiek bij Brander, op de hoek Poele- en Oosterstraat. Samen fietsten ze, zijn vader met de kerstboom tussen de benen, weer terug naar Thesinge. Als ze op kerstavond rond negenen thuiskwamen, versierde Willems moeder de kerstboom.
Eerste en tweede kerstdag gingen ze naar de kerk. Op tweede kerstdag was er in de hervormde Kloosterkerk een groot kinderkerstfeest voor alle kinderen uit het dorp. Er stond een enorme kerstboom met echte brandende kaarsjes. Als er bovenin de boom een brandje ontstond dan werd dat geblust met een lange stok met een natte spons eraan. Best link eigenlijk. Ze dronken er warme chocolademelk en kregen een sinaasappel mee naar huis.

Herinneringen aan oud en nieuw
Willem zelf hield niet zo van vuurwerk, er werd in die tijd ook niet zoveel afgestoken. Oliebollen waren er wel. Het gebruik om in de oudejaarsnacht met spullen te slepen was er voor hem niet bij. ‘Ik ben best streng opgevoed, vooral door mijn moeder. Trouwens als ik wat uithaalde dan kreeg mijn vader dat altijd te horen. Met een groepje jongens bijvoorbeeld wat appels of een paar aardbeien jatten; mijn vader kwam er altijd achter door zijn vele klanten. Dan kreeg ik straf want dat kon niet voor de klandizie.’
Er werd in de periode 1955 - 1960 tussen Willems elfde en zestiendejaar niet zoveel gesleept. In de periode daarvóór werd dat veel meer gedaan. Een keer heeft de jeugd van toen een grote boerenkar op het dak van de school gezet. Niemand begreep hoe ze dat voor elkaar hadden gekregen en het hele plein stond vol boerenspullen. Eens heeft de jeugd tijdens een kerkdienst op oudejaarsavond de handgrepen van de auto’s volgesmeerd met uiervaseline. Ook werden ooit de deuren van de kerk en het Trefpunt gebarricadeerd met kerstbomen, zodat niemand eruit kon. Het water op de kansel voor de dominee werd ook weleens vervangen door jenever. De jeugd zat dan in spanning te wachten hoe de dominee zou reageren als hij een slokje nam. Ach ja, er is veel veranderd, maar rond de feestdagen komen deze herinneringen vaak terug.

Irene Plaatsman

Beestenboom

201612b

Een bonte beestenboel (foto Marja Wijnand-de Poel)


Een jaar of tien geleden kocht Marja Wijnand-de Poel (dierenarts van beroep) haar eerste dierenkerstbal: een glinsterende roze slak. In die tijd werden eigenlijk alleen maar normale ballen verkocht, maar in de jaren erna kwamen er steeds meer ‘dierenballen’ bij. Dus langzaamaan ontstond zo de traditie om elk jaar in ieder geval één nieuwe kerstbal te kopen in de vorm van een dier, hetgeen inmiddels heeft geleid tot een kerstboom vol met beesten. De slak is overigens inmiddels ter ziele, waarschijnlijk door toedoen van een van de échte katten (ironisch: er mist nog een kattenkerstbal…).

Harjo de Poel

 

 

 

 

 

 

 

 

 


‘Same procedure as every year, James!’

 

Toen ik nog klein was hadden we een traditie met Oudejaar waarvan ik - enigszins naïef - tot voor kort in de veronderstelling was dat ieder gezin dat deed. Maar toen in de redactievergadering het thema ‘(bijzondere) eindejaarstradities’ werd besproken, kwam ik met een voorbeeld waar bijna niemand van gehoord bleek te hebben. 

Bij ons thuis keken we op oudejaarsdag altijd naar ‘Dinner for one’, zo rond 18.00 uur meen ik me te herinneren. Het is een Engelstalige sketch van slechts een minuut of tien - eigenlijk gewoon een klucht - waarvan de bekendste uitvoering (opgenomen in 1963) iedere oudejaarsdag werd vertoond op de Duitse televisie (NDR), in zwart-wit. De sketch draait om een etentje ter ere van de negentigste verjaardag van de rijke Engelse dame Miss Sophie. Het betreft een jaarlijks etentje, met vier inmiddels overleden gasten. De onnavolgbare Freddie Frinton speelt butler James die gedurende het bedienen van het etentje ook de rollen van de overleden gasten op zich moet nemen, inclusief het drinken van de ettelijke drankjes, waarbij de uitspraak ‘Same procedure as every year, James!’ herhaaldelijk valt. Afijn, u krijgt al een idee. Best wel oubollig, maar elk jaar lag het hele gezin weer krom van het lachen, ook al wist je precies wat er ging komen. Toen ik wat ouder werd verdween het een tijdje uit het zicht: het werd uitgezonden op een andere zender op een veel te vroeg tijdstip. Kabel-tv en videorecorders hadden inmiddels al lang hun intrede gedaan, dus we hadden het ook gewoon op kunnen nemen en elk jaar afspelen, maar de charme van de traditie zat hem waarschijnlijk juist in het sámen kijken naar de daadwerkelijke uitzending op dát tijdstip.
Leuk detail: ‘Dinner for one’ blijkt een van de meest herhaalde televisieprogramma's ooit en stond als zodanig ook in het Guinness Book of Records. Nieuwsgierig geworden? Tegenwoordig kun je het uiteraard op YouTube bekijken, ga naar de G&T website voor de link. Het is echter ook weer terug op het oude tijdstip, dus mijn familie stemt aanstaande 31 december om 17.20 uur af op WDR. Same procedure as every year!

Harjo de Poel

 

Tradities bij de familie Oomkes

201612c

De familie Oomkes: Olga Schijf, Eva, Johan, Stijn en Bas Oomkens
(foto Joost van den Berg)

 

Johan, Olga en hun drie kinderen Stijn (12 jaar), Bas (9 jaar) en Eva (8 jaar) wonen aan de G.N. Schutterlaan 24 in Thesinge.

Kerst
Op eerste kerstdag is Bas vaak vroeg wakker. Bijna altijd hoort hij de kerstmuziek van de Kerstbloazers en -zangers, die in de vroege ochtend op eerste kerstdag door Thesinge lopen. Vaak gaat hij dan uit bed en kijkt door het raam of hij de muzikanten en zangers kan zien. Ook Johan en Olga horen de muziek. ‘Een mooi begin van de dag’, volgens Olga. Stijn en Eva slapen door en worden er meestal niet wakker van. Als Eva op eerste kerstdag wakker wordt, hoopt ze dat het gesneeuwd heeft. Het eerste wat ze doet is uit het raam kijken. Maar helaas, sinds Eva geboren is, ligt er niet zo vaak sneeuw met kerst. Vaste prik is, als ze allemaal zijn opgestaan: het kerstontbijt.

In de middag gaan ze naar opa Henry en oma Marina die ook in het dorp wonen. Ze trekken hun allermooiste kerstkleren aan. Dat hoort er ook bij. Het is al heel lang de gewoonte dat er onder de kerstboom van opa en oma voor alle kleinkinderen, het zijn er inmiddels tien, een boek ligt. Voor de kleinkinderen maakt oma Marina een heus kinderbuffet. Zij mogen eerst lekker eten en dan: naar bed, want ze blijven allemaal slapen. Daarna gaan de volwassenen aan tafel. Een vast ritueel is tijdens die avond: een rondje waarin alle volwassenen de hoogte- en dieptepunten van dat jaar bespreken. Een mooi gebruik dat tot in de late uurtjes door kan gaan.
Op tweede kerstdag gaan ze met elkaar naar opa Willem en oma Ida die ook in Thesinge wonen. Ze gaan er in de middag al naar toe. Ook oma Ida maakt lekker eten klaar. ‘Oma heeft de lekkerste kippensoep van de wereld’, vertellen Stijn, Bas en Eva. ‘Ook oma’s "draadjesvlees" is super lekker’, volgens de kinderen, maar dat eten ze niet altijd met kerst. Wat er op tafel komt is ieder jaar weer een verrassing.

Oudejaar
Johan en Stijn vinden het vuurwerk met Oudejaar leuk. Olga, Bas en Eva hebben er wat minder mee. Elke oudejaarsdag gaan Johan en Stijn samen vuurwerk uitzoeken. Olga roept ze dan na: ‘Niet te veel hoor.’ Stijn vindt de knallers het leukst. Het liefst knallen ze zo hard mogelijk. Johan gaat voor de vuurpijlen. Ze vieren oudjaar bijna nooit thuis. Soms moet Johan werken maar ook als dat niet zo is, vieren ze oudjaar vaak bij anderen. Dit jaar weten ze nog niet precies wat ze zullen gaan doen.
Stijn blijft op oudejaarsavond op. Bas gaat dit jaar voor het eerst proberen om tot middernacht op te blijven. Dat wordt nog een hele klus, want hij heeft het rond een uur of negen vaak wel gehad. Eva wordt om middernacht wakker gemaakt.
Oliebollen zijn er elk jaar. Bas vindt koken en bakken leuk. Misschien wil hij ooit wel kok worden. Vorig jaar heeft hij op oudejaarsdag samen met opa Willem oliebollen en appelbeignets gebakken. Bas vond het geweldig om dat samen met opa te doen en iedereen vond ze super lekker.

Irene Plaatsman

 

Stal op bozzem en andere kerstversieringen

201612d

De familie Kol is druk bezig met kerststukjes maken (foto Joost van den Berg)

 

De kerstdagen staan voor Arend en Alwia Kol in het teken van gezellig samenzijn met familie en vrienden. Nu lijkt Arend niet zo te houden van de kou in dit jaargetijde, Alwia doet er alles aan om het huis te voorzien van een warme kerstsfeer. De voorbereidingen hiervoor beginnen vaak al vroeg in december. Er wordt nagedacht over het kerstdiner, waarbij Arend en dochter Sandra gewillig proefkonijn zijn, kaartjes worden gekocht en geschreven en langzaamaan worden de verschillende ruimtes in en om het huis versierd en verlicht.

Traditiegetrouw worden er in de weken voor de kerstdagen zelf kerststukjes gemaakt door Alwia, haar moeder, Sandra en de twee schoondochters. Door drukte in alle agenda's viel dat dit jaar wel erg vroeg (Sint was nog in het dorp), maar dat mocht de pret niet drukken. De dames maakten er een gezellige middag van, waarbij Arend hen voorzag van versgezaagde boomstammetjes voor in de stukjes.
Een echte kerstboom mag in huize Kol zeker niet ontbreken. Van kleins af aan mochten de kinderen elk jaar ieder een bal uitzoeken voor in de boom. Deze traditie duurt nog steeds voort; ieder jaar telt de boom drie extra ballen. Inmiddels een zware boom vol herinneringen.
Wat ook een terugkerend onderdeel in de kerstversieringen is, is de kerststal. Het jaar na hun trouwen kochten Arend en Alwia een kerststal en deze staat sindsdien centraal op bozzem (schoorsteenmantel). Het mos is inmiddels wat van het dakje gesleten, maar 32 jaar later is het nog steeds het middelpunt van de woonkamer. Vorig jaar hebben de kinderen ieder een eigen stalletje gekregen, verpakt in een mooi door Arend zelfgemaakt kistje. Want: tradities zijn er immers om door te geven...

Yvonne Broekhuizen