G&T2013

Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde, Thesinge en omstreken

42e jaargang - Januari 2017

 Ondertussen in Garmerwolde en Thesinge

201701a

Stad en Ommeland (foto Joost van den Berg)


Op vrijdag 16 december werd door GRAS (platform voor Groningen, Architectuur en Stedenbouw) een bustour georganiseerd. Deze middag, met de titel ‘Ondertussen in Ten Boer’, was opgezet in het kader van de aankomende gemeentelijke herindeling. Want wat weten Stadjers nu immers van de ruim 400 hectare grond die de Gemeente Groningen straks rijker wordt? Wat speelt er in Ten Boer? Waar liggen de kansen en kwaliteiten? Waar loopt men tegenaan? En vooral: met welke ruimtelijke opgaven is Ten Boer bezig? Onze redactie reed mee.

Met een aantal verwachtingsvolle geïnteresseerden (Groninger raadsleden, architecten en andere belangstellenden) stapten we in Groningen op de bus. Wethouder Annie Postma was door GRAS gevraagd mee te reizen en te vertellen over haar gemeente. Architect Tjalling Zondag reed ook mee en is na afloop van deze tour gevraagd zijn visie op een aantal locaties te geven, deze zijn verwerkt in dit artikel. Op naar Ten Boer!

Groene randen van de stad
Rijdend over de Rijksweg valt de reizigers op hoe groen de ruimte tussen Stad en Ten Boer is. Al snel wordt de vraag gesteld of dit in de toekomst zo blijft of dat er ideeën zijn over uitbreidingen aan deze zijde van Groningen? Annie Postma geeft aan dat deze vrees er al van oudsher is, maar dat er andere plekken zijn aangewezen voor stadsuitbreiding. De 'groene randen' zijn belangrijk voor de stad en het beleid is dat de stadsgrenzen strak gehandhaafd worden en er geen 'rafeling' toegestaan wordt. In de bestuursovereenkomst met betrekking tot de herindeling is ook vastgelegd dat dit gebied voor de komende tientallen jaren vrij moet blijven van bebouwing.
Tjalling Zondag is van mening dat de nabijheid van de stad de kracht van dit gebied is. 'Toekomstige ontwikkelingen en het ruimtelijk beleid daarvoor moeten wat mij betreft in dit verband worden gezien. Ik geloof wel in vernieuwingen, maar dan passend bij het ‘ontwikkelingskarakter’ van een dorp; meer organisch dan gepland en gedragen door ‘locals’ en nieuwelingen. Zo’n plukje nieuwbouw aan de dorpsrand vind ik qua beeld altijd teleurstellend en de ruimtelijke kwaliteit past vaak niet bij de structuur van het dorp en is zeker niet bestendig in de tijd.'

De toekomst voor erfgoed
Eerste stop tijdens de tour is Garmerwolde. De bus zet ons halverwege de Dorpsweg af, vanwaar we te voet verder gaan naar de kerk. Staand op het kerkhof tonen de meeste onder ons zich verrast over hoe dicht Garmerwolde bij de stad ligt, maar hoe anders de sfeer hier is en hoe geweldig het uitzicht. De kerk is het eerste gebouw van de Stichting Oude Groninger Kerken dat gebruik maakt van zonne-energie. Door de stijgende energielasten was het steeds moeilijker om de exploitatie rond te krijgen. Op deze manier is het gebruik van de kerk voor de toekomst gewaarborgd.
Tjalling Zondag denkt dat dit een belangrijke stap is. 'Erfgoed is gebaat bij gebruik. Natuurlijk met respect voor monumentale waarden, maar zonder gebruik kan erfgoed haar waarde niet tonen in het alledaagse. Ik geloof niet in erfgoed als museumstuk, althans niet voor gebouwen, die zijn altijd onderdeel van de directe leefwereld.'

201701b

De busreizigers bij de kerk van Garmerwolde(foto Petra Pauw)


Fietsforensendorpen
Door naar de verbrede Stadsweg; belangrijke fietsverbinding van Ten Boer naar de stad en weer terug. Omstreden, maar met de toenemende drukte van (snel) fietsverkeer wel noodzakelijk volgens de wethouder. Ten Boer is altijd een forensengemeente geweest, maar de laatste jaren minder in trek door de aardbevingen. Garmerwolde en Thesinge lijken door hun ligging, sfeer en (beperkt) aantal voorzieningen weer wel aantrekkelijk voor mensen uit de stad.
Annie Postma hoopt dat de herindeling en de versterkingsplannen kunnen zorgen voor een nieuwe inwonersstroom richting de dorpen en Ten Boer. Tjalling Zondag vindt dat de dorpen meer zijn dan forensendorpen. Hij geeft aan dat het gemeenschapsgevoel tussen oorspronkelijke bewoners en 'nieuwkomers' binnen een dorp erg belangrijk is. 'Het primaat van de stad zou niet moeten gelden. Om levensvatbaar te zijn moeten dorpen natuurlijk mee in de tijd, maar ze mogen hun oorsprong als kleine sterke gemeenschap niet verliezen. De kunst is om in dit geval het voordeel van de twee-eenheid te versterken. Genieten van wonen net buiten de stad, deels mogelijk gemaakt door de middelen verdiend in de stad. Een klassiek ideaal. Bovendien is een ‘fietsforensendorp’ toch net weer anders. De beleving van hoe Stad en Ommeland met elkaar verbonden zijn, verschilt per vervoermiddel. De fiets speelt daarin een bijzondere rol, want zij is onderdeel van ‘het buiten’. Er is geen betere manier om de omgeving te ervaren dan op de fiets.'

Voorzieningen behouden
Snel weer instappen voor een korte rit naar Thesinge. We stoppen voor CBS De Til en lopen een rondje via de kerk en De Dijk. Er wordt gepraat over de voorzieningen in het dorp, wat hun rol is en hoe deze behouden kunnen worden voor de toekomst. Zou uitbreiding van de recreatievoorzieningen er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat er meer reuring in het dorp komt?
Tjalling Zondag vindt dat dit niet per se met elkaar te maken heeft. 'In zijn algemeenheid is recreatief gebruik van het buitengebied geen slechte zaak. Het Groninger land is echter weerbarstig en min of meer voor liefhebbers. Dit is een zegen maar tegelijkertijd een risico. De Stadjer koestert het Ommeland, maar of dat in dit verband vanzelfsprekend tot actie leidt vraag ik me af. De voorzieningen in het dorp zijn vooral bedoeld voor het dorp. Zorg dus dat het dorp aantrekkelijk woon-/werkgebied wordt, met een kwaliteit en prijsniveau dat je in de stad niet vindt. Dan kan een dorpscafé wel bestaan, in welke vorm dan ook.'

Annie Postma geeft aan dat Ten Boer druk bezig is met het opstellen van een visie omtrent recreatie en hoe hier in de toekomst invulling aan te geven. De herindeling is voor de Gemeente Ten Boer een sterke motivatie geweest om te kijken naar de toekomst; wat is belangrijk en waar willen we heen? Dit is onder andere in de Dorpsvisies vastgelegd, maar zal komende tijd ook verder vorm krijgen in een recreatievisie en versterkingsplannen.

Kansen voor Ten Boer
Na Thesinge rijden we via Sint-Annen door naar Ten Boer, waar we het Koopmansplein bezoeken en op het Gemeentehuis uitleg krijgen over de initiatieven voor Woldwijk. Wethouder Annie Postma denkt dat de herindeling positief zal uitpakken. De vrees van veel inwoners van Ten Boer voor het verliezen van de korte lijnen met de gemeente is volgens haar begrijpelijk. Maar Ten Boer blijft een eigen loket houden waar je terecht kunt voor een paspoort e.d. en er zullen contactambtenaren komen voor de communicatie met de dorpen. Financieel zal het samengaan met Groningen kansen bieden; zij verwacht dat met name verenigingen en dorpshuizen na de herindeling beschikking hebben over grotere subsidies. En zij zijn belangrijke drijfveren binnen de dorpen. Zelfstandigheid is volgens Annie Postma een grotere bedreiging voor de Gemeente Ten Boer dan herindeling.

Er is genoeg stof tot discussie aan tafel, maar de schemer valt in en het wordt tijd te vertrekken. In het halfdonker rijden we nog langs Woldwijk en koersen voldaan richting Stad. In de bus praat men nog na over de prachtige dorpen en de kansen voor de Gemeente Ten Boer; wat betreft de reizigers zeker een aanvulling op Stad.

Yvonne Broekhuizen

Tjalling Zondag is architect en eigenaar van Zofa Architecten en woont in het centrum van de stad. Hij probeert binnen de discipline mooie en bruikbare ruimtes te maken en deelt deze het liefst met ‘Jan en alleman’. Hij had zich opgegeven voor Tour Ten Boer om 'na een drukke periode een erg vol hoofd wat lucht te geven' en dat toch te combineren met het vak. Want het is wel bijzonder, die gemeentelijke herindeling; vooral als organisatorisch ding, maar het gaat natuurlijk letterlijk over iets op de kaart en de mensen die dat aangaat.'