G&T2013

Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde, Thesinge en omstreken

44e jaargang - november 2018

 

Energiecoöperatie in het zonnetje

201811a

Hans Schraa toont de plannen voor het zonnepark Fledderbosch (foto Jan Ceulen)

 

Tussen het Damsterdiep en de Rijksweg ter hoogte van de waterzuivering is een zonnepanelenpark gepland. Om uit te zoeken hoe dat project ervoor staat en hoe het tot stand is gekomen, stak de G&T zijn licht op bij de Energie Coöperatie Ten Boer (ECTB), die deelneemt aan de ontwikkeling en het overleg rond het zonnepark. In een gesprek met Hans Schraa in Ten Boer bleek dat nog best een ingewikkeld verhaal. Aldus pluisden we wat structuren uit en kon Hans een pleidooi houden voor duurzame energie voor iedereen, ook voor mensen zonder geschikt dak.

Zelf energie opwekken middels zonnepanelen heeft in de provincie Groningen een enorme vlucht genomen, mede dankzij het ‘zoethoudgeld’ van de NAM (de premie van 4000 euro voor duurzame investeringen, uitgekeerd aan wie bevingsschade had). En ironisch genoeg ook dankzij de opwarming van de aarde, waardoor in onze contreien de zon vaker schijnt dan ooit tevoren.
Mensen die hopen dat de CO2-uitstoot nog op tijd kan worden afgeremd en daar ook wat aan willen bijdragen zijn er genoeg, maar niet iedereen kan of wil op eigen dak zonnepanelen aanleggen. Soms omdat ze huurder zijn of in een appartementengebouw wonen, soms omdat ze geen geschikt dak of niet genoeg geld hebben. Of soms omdat ze er helemaal niet aan denken…
Lokaal opgewekte zonne-energie is de allerbeste oplossing voor een gedeelte van onze tomeloze energiehonger: het is gratis en helemaal schoon (afgezien van de fabricage van panelen en omvormer) en efficiënt omdat het niet getransporteerd hoeft te worden. Op termijn zouden in principe alle energiecentrales kunnen verdwijnen als iedereen (burgers, bedrijven en overheid) overal lokaal zonne- en windenergie zou oogsten.
De overheid subsidieert nu door middel van het principe van de postcoderoos lokale projecten op grotere daken van bijvoorbeeld bedrijven of scholen. Mensen uit de buurt (bepaald door je postcode) kunnen dan participeren en zo hun energiebelasting (op dit moment de helft van de stroomprijs) terugkrijgen: voor elk paneel dat je ‘adopteert’ krijg je vijftien jaar een bepaalde korting op je energierekening. Hans Schraa: ‘Het is een veilige manier van geld beleggen, met een goed rendement (de bank geeft niets en kan failliet gaan, maar die panelen liggen er voorlopig wel).’
Op (veel) grotere schaal kunnen particulieren of bedrijven met genoeg grond een echt groot park aanleggen. Die doen dat dan gedeeltelijk of helemaal voor eigen rekening.
Aan beide soort projecten werkt ECTB mee.

Woldwijk
Het begon in Woldwijk, het gebied ten noorden van het dorp Ten Boer (ooit aangekocht voor nieuwbouw maar ‘braakliggend’ sinds de crisis) waar iets mee moest worden gedaan. Er was op enig moment een plan om daar een zonnepark aan te leggen. Hieruit ontstond het idee om een coöperatie voor het lokaal winnen van duurzame energie op te richten, middels zonnepanelen en windmolens. De Ten Boersters Hans Schraa, Jan Borkent, Adrian Langereis en Garmerwolder Jan Wigboldus vormen sindsdien het bestuur. Ze worden vanaf het begin ondersteund door Laurens Mengerink en Frank Pierie als lid van de technische werkgroep. En ze gingen met zijn allen voortvarend te werk. Een zonnepark bleek toen echter niet haalbaar, waarop de gemeente het dak van de boerderij Woldwijk aanbood.
Een coöperatie oprichten bleek nog heel wat rompslomp en daarna moest er ook een businessplan, een verdienmodel worden opgesteld. De GREK (Groninger Energie Koepel) hielp de heren een handje. Hans: ‘En toen moesten er ook nog leden komen! En dat lukte, vijftig hebben we er nu. Het blijkt echter nog best lastig mensen met media-aandacht of folders te overtuigen; het lukt in de praktijk vooral middels persoonlijk contact, maar dat kost zoveel tijd!’ Maar wie weet helpt dit artikel ook een handje…
Er konden in dit eerste project door de eerste vijftien deelnemers 177 panelen op het dak van Woldwijk worden gelegd en die leveren sinds juni volop stroom. Over wat een participatie kost en hoeveel dat oplevert leest u alles op de website van de ECTB: www.ectb.nl. Ook mooi is dat deze (zonne)projecten worden uitgevoerd door samenwerkende lokale installateurs. Ook op dat gebied pikt de lokale economie dus een graantje mee.
Over het hele initiatief Woldwijk valt op www.woldwijk.nl veel te lezen.

Een andere inkomstenbron voor de ECTB bleek deelname aan Energie VanOns te zijn, een samenwerkingsverband van ruim honderd lokale energiecoöperaties in het Noorden, dat 100% groene stroom levert. Voor leden die ook energie afnemen van dit energiebedrijf ontvangt de coöperatie een premie die dan dus weer lokaal geïnvesteerd kan worden.

201811b

Locatie Fledderbosch wacht op aansluiting...(foto Hieke)



Het vervolg
Na het opmerkelijke succes in Woldwijk (ook dankzij de gemeente Ten Boer die uitdrukkelijk bezig is met verduurzaming van de energieopwekking) is er een tweede soortgelijk project in de maak, nu op bedrijfsdaken. Als aan de tijdelijke onduidelijkheid over de toekomstige vorm van de ‘postcoderoossubsidie’ een eind komt, kan dat project ook worden gestart. Garmerwolders en Thesingers kunnen ook meedoen (de roos strekt zich aardig ver uit). Volledigheidshalve vermelden we dat onze beide dorpen ook mee kunnen doen met eenzelfde initiatief in Noorddijk: ECNoorddijk - wij vallen ook binnen hun roos.

Fledderbosch
Maar de ECTB raakte, op uitnodiging van de gemeente, ook betrokken bij een veel grootschaliger project: een heus zonnepark bij de waterzuivering, genaamd Fledderbosch, naar de oude naam van het gebied: Fledderbosscherpolder.
Een bedrijf dat zonne-energieprojecten ontwikkelt, genaamd Ecorus, had plannen voor een panelenpark op particuliere (landbouw)grond en het leek Waterschap Noorderzijlvest ook wel wat om in de aangrenzende velden van de waterzuivering - het huidige slibdepot - zonnepanelen te zetten. De twee staken de koppen bij elkaar en de gemeente Ten Boer bedong dat het park lokaal ook iets moest opleveren - die voorwaarde is namelijk beleid bij het afgeven van vergunningen voor zulke projecten. En zo werden de aanpalende dorpsverenigingen en de ECTB erbij gevraagd om mee te denken en te praten.
Dit park wordt (vooralsnog) het grootste van Nederland. Het gaat om 90 hectare en dat betekent (voor netto 70 ha) zo’n 200.000 panelen, goed voor wel 50 Megawatt! Dat is genoeg om de hele gemeente Ten Boer wat betreft elektriciteit energieneutraal te maken. Op 27 september 2018 is de aanvraag voor de omgevingsvergunning voor het zonnepark ingediend bij de gemeente Ten Boer. Overigens zal de gemeente Groningen na de fusie met Haren en Ten Boer het in dit verhaal genoemde beleid ongewijzigd voortzetten.
ECTB is op verzoek van de gemeente en samen met de dorpsverenigingen van Garmerwolde, Ten Boer en Woltersum gaan onderzoeken of en hoe burgerparticipatie kan worden geregeld. Hiertoe is (alweer) een club opgericht: ‘Bronnen VanOns’. Omdat het kleinere coöperaties zoals de ECTB aan deskundigheid voor dit soort megaprojecten ontbreekt, hebben zij de handen ineengeslagen met het provinciale GREK, de lokale Natuuren Milieufederatie Groningen en het lokaleGrunnegerPower (de energiecoöperatie van Stad en Hoogkerk). Bronnen VanOns is opgericht om deel te kunnen nemen in grote projecten zoals Fledderbosch.
Een optie is dat inwoners in het gebied rondom het park zelf deel kunnen gaan nemen, net zoals de leden van ECTB al deelnemen in de panelen op Woldwijk. Daartoe moeten de lokale partijen dan mede-eigenaar worden van het park en dus ook medeverantwoordelijk worden en gaan meefinancieren! Bronnen VanOns treedt terug als de positie en de financiering van de lokale partij(en) geregeld zijn. Hans legt uit: ‘Op dit moment onderzoeken we hoe dat geld er moet komen; voorbeelden zijn crowdfunding (publieksfinanciering, red.), lenen en het uitgeven van certificaten of obligaties. Mede-eigenaar zijn en zeggenschap krijgen, in samenwerking met een commercieel bedrijf en een overheidsinstelling, betekent ook een fikse medeverantwoordelijkheid.’ En hij vervolgt: ‘Mocht dat mede-eigenaarschap niet lukken, dan moeten we er in ieder geval voor zorgen dat een deel van de winst terugvloeit naar lokale partijen.’
Het overleg verloopt tot nu toe erg goed, waarbij Hans aantekent dat Ecorus goed en betrokken voor de dag komt en het park zelf wil blijven beheren. Ook staan ze positief tegenover burgerparticipatie. Het is dus zeker geen hit-and-run-kapitalist, in de zin van: iets opzetten, cashen en wegwezen.

Het zonnepark
Het park krijgt een zogenaamde lighoogte van 1,50 meter en het zal worden omgeven door een rietkraag. Mede door zijn afgelegen ligging zal het dus nauwelijks gaan opvallen. Op dit moment zijn landschapsarchitecten en ecologen erop aan het studeren, de laatsten om de gevolgen te onderzoeken voor vogels en ander gedierte. Verder moet Enexis te zijner tijd een aansluiting van het park op het elektriciteitsnet gaan realiseren.
Ecorus en Noorderzijlvest zijn inmiddels bij de direct-omwonenden langs geweest om te overleggen, maar daarvan verwacht men niet veel bezwaren. Hans Schraa: ‘Ik denk dat de kans van slagen zeker groter dan 50% is. De vergunningen en een overheidssubsidie in het kader van SDE plus (Stimulering Duurzame Energieproductie) zijn of worden aangevraagd. Hoe lang het nog gaat duren hangt van veel dingen af: komt er subsidie, krijgen alle partijen de financiering rond, kortom is het haalbaar?’
Maar voor Hans Schraa is wel duidelijk dat er wat moet gebeuren en dan is ook - of juist - zo’n groot project welkom: ‘De mensen zijn er nog steeds onvoldoende van doordrongen dat we nu toch echt en onmiddellijk moeten beginnen met veranderingen in energieopwekking en -gebruik, voor het te laat is.’

Oproep
Gezien die noodzaak (de bestuursleden van de ECTB zijn vooral idealisten die vinden dat het stoppen met fossiele brandstoffen nú moet beginnen) roept hij de lezers van de G&T op om in actie te komen; red de wereld, begin bij jezelf. Hans: ‘We zoeken (jonge) bestuursleden voor de ECTB. Het is leuk, toekomstgericht werk - denk om uw kinderen! En natuurlijk wil de ECTB ook meer leden, zodat er nog meer klimaatneutrale energie kan worden opgewekt in Ten Boer en omstreken.’
Waarvan akte.

Jan Ceulen