26e jaargang september 2000

Tien jaar toneelgroep "De Rijge". Tien jaar lang, elk jaar weer, een geheel nieuwe productie op de planken zetten. Een praatje waard. Op locatie. Op de plaats waar al tien jaar lang een voorstelling wordt gegeven. Op de avond waarop de schuur aan de Bovenrijgerweg in Thesinge wordt ontdaan van de rekwisieten, decors en verlichting gebruikt bij de laatste voorstelling. Een praatje met spelers, de grimeur en een techneut. 

Nellian Dijkema, speelster van het eerste uur. "De allereerste spelersgroep kwam tot stand nadat een groep zangers, betrokken bij de 1 mei viering, bedacht dat het wel leuk zou zijn om samen toneel te spelen. Anke Riebeau werd erbij betrokken als regisseuse. De bestaande productie "Met mes en vork" was haar afstudeerproject als amateur-regisseuse.

Ze is met vlag en wimpel geslaagd. Evenals de voorstellingen die gegeven werden, in de boerderij, in het Prinsentheater en het Platformtheater. Voor de eerste keer een voorstelling geven. Dat was best wel spannend. Op de fiets naar mijn werk oefende ik mijn teksten via ingesproken teksten op mijn walkman. Ik kreeg er al buikpijn van als ik er alleen maar aan dácht dat ik dit allemaal voor een publiek zou moeten spelen! Gelukkig werd deze plankenkoorts in de loop van de voorstellingen minder. Anders, zo had ik me voorgenomen, zou dit de eerste én laatste keer zijn dat ik ten tonele zou verschijnen! Nu speel ik al tien jaar bij "De Rijge", en ik heb er nog steeds veel lol in. Elk jaar speel ik weer iemand anders. De voorstelling tijdens de feest­week in 1995, samen met WWK, was één van de hoogtepunten. Heel verschillende mensen, heel verschillende inzichten groeien samen uit tot een toneelstuk als "Boldern op Boernstee". Om ideeën op te doen bezoek ik met een theaterkijkgroep allerlei voorstellingen, van Theater te Water tot Thea­ter van de Lach." 

Kees
"The show must go on". Voor Kees Faber een jaar om nooit te vergeten. Het tweede stuk van "De Rijge", het eerste stuk voor Kees. Het grootste spektakel ooit. Een auto in het Maar, loei­ende sirenes, vermenging van fictie en werkelijkheid, creatief gebruik van de video, goede recensies. Kees was het eerste jaar als fotograaf en organisator betrokken bij "De Rijge" en zei in een verloren moment dat ze hem mochten bellen als ze nog een speler nodig hadden. Zo was hij gefascineerd door het vooraf in de rol komen als individu en als groep. Ineens was iedereen iemand anders. Kees: "Ik heb ongelofelijk veel ge­leerd, een echte vuurdoop. Ik had geen enkel zelfvertrouwen en dat kostte me bulten energie. Dat loopt alleen maar goed als je in een groep werkt die elkaar vertrouwt en steunt. Dat vertrouwen wordt in de repetitiemaanden, voorafgaand aan de voorstellingen, grondig opgebouwd."

Herbert
Herbert Koekkoek, samen met Nellian eigenaar van de boerderij aan de Bovenrijgerweg, stopt (even) met spelen in de grote producties. Het toneelseizoen valt samen met de exposities die hij jaarlijks verzorgt. In en om dezelfde boerderij aan de Bovenrijgerweg. Dat is allemaal een beetje te hectisch. Herbert heeft allerlei rollen gespeeld. In "Geen gezicht" speelde hij meerdere rollen. Letterlijk ingewikkeld. Als patiënt was hij geheel in het gips gewikkeld én hij diende af en toe als verpleger ten tonele te verschijnen. Bij de première, waar ook een verslaggever van het Nieuwsblad van het Noorden aanwezig was, ging het mis. Als verpleger zou Herbert nog even wat zeggen, alvorens hij zich weer in het verband wikkelde. Maar helaas vergeten. De medespelers hebben zich een paar minuten met geïmproviseerde tekst weten te redden, voordat Herbert de misser doorhad.

Jochum
"Een droom van een huwelijk". De eerste keer dat Jochum Admiraal speelde bij "De Rijge". Voor en na de pauze werd dezelfde tekst uitgevoerd. Sommigen hadden het niet eens door, zo verschillend waren de interpretaties van de teksten. Jochum vindt het sterke punt van "De Rijge", dat er elk jaar weer geheel iets anders wordt uitgevoerd. Misschien daardoor wel krijgen de spelers na afloop vaak te horen dat ze de voorstelling van vorig jaar eigenlijk mooier en beter vonden. "Als ze dat elk jaar weer zeggen, zit het wel goed. Toch kun je nooit een breed publiek het naar de zin maken, dat moet je als toneelgroep ook niet proberen. Over gebrek aan belangstelling hebben we trouwens niet te klagen. In de beginjaren zaten we op zo'n 300 bezoekers per jaar, verdeeld over zo'n zeven voorstellingen. Nu zijn het er ca. 700, dus ook meer voorstellingen per seizoen. Ook dit jaar hebben we na de zomervakantie nog twee extra voorstellingen gegeven. Soms komen mensen als groep; eerst een barbecue, dan toneel van "De Rijge" en daarna nog even thuis aan de borrel. Ook kan een voorstelling door een groep/­bedrijf worden afgehuurd, inclusief catering."
Een avondje uit aan de Bovenrijge. Vooral de bruisende voorstelling van "De Noeste Hoeve", de laatste uitvoering onder regie van Anke Riebeau, gaf de bezoekers, catering en spelers een glamourgevoel ...

Margriet
Margriet van Dam vindt het leuk om in de huid van een ander te kruipen. Alhoewel ... "Het karakter kan een verborgen stukje van jezelf zijn, dat de gelegenheid krijgt zich te ontplooien. Positief of negatief.

In "Pension de Graaf" kon ik het ene moment tutje Babs verbeelden en even later vampier Babs. Ron van Lente ging in deze, voor hem tweede, productie met "De Rijge" heel inspirerend te werk als regisseur.
Eerst liet hij het verhaal en de personages helemaal uit onszelf komen. Daarna ging hij knippen, plakken, invoegen en verwijde­ren totdat het in het geheel klopte. Ik heb heel veel van hem geleerd. Jammer genoeg stopt hij er (even) mee. Hij gaat dit jaar naar een township in Zuid-Afrika om daar een groep jongeren te begeleiden op toneelgebied. Gelukkig is Alexandra Rakemann, zijn vriendin, bereid om het regisseurswerk over te nemen. Ikzelf heb trouwens twintig jaar van mijn leven in Zuid-Afrika doorgebracht. Vandaar de rol die ik dit jaar graag wilde spelen: een Afrikaanse vrouw, inclusief gebaren, taal en mimiek."

Olivia
De jongste Rijge-telg. De drieëntwintigjarige Olivia Pater heeft zich vrijwel vanaf het begin op haar gemak gevoeld bij de Rijge-repetities, ondanks het leeftijdsverschil tussen haar en de andere veertig- en vijftigjarige spelers. Ze bracht toneelervaring mee; drie jaar Vooropleiding Theater in Groningen en meegespeeld in een productie van het Noorderzontheater en locatievoorstellingen Watergang. Twee keer heeft ze een grote rol gespeeld bij "De Rijge". In eerdere jaren vervulde ze af en toe een bijrol als danseres, bedienen van een volgspot etc. Ze vindt toneelspelen leuk om te doen. Je kunt er veel van leren. Je krijgt inzicht in je eigen zwakke en sterke punten. "De Rijge" is voor haar, wat spelen betreft, verleden tijd. De reistijd en de vele extra oefenmomenten worden haar toch wat te belastend. Ze maakt haar laatste jaar op de SPH in Groningen af en zoekt een leuke theatergroep in de Stad.

Verdere betrokkenen
Zonder ondersteuning kan een toneelgroep niet werken. Je hebt nodig: belichting, decor, catering, en sponsoren. De belichting wordt al enkele jaren geregeld door Tech-Nico de Ridder. De verlichtingsspots zijn eigendom van de toneelgroep, bijeengespaard in de loop der jaren. Peter Kruijt is al een paar jaar één van de decorbouwers. Aan hen de taak om het decor aan de wensen van de spelers en de regisseur aan te passen en op te bouwen. Vaak met bestaand materiaal dat in de schuur geher­bergd is. Deuren, keldertrappen, een oud toilet, enz. Low-budget werk. Voor de productie van dit jaar was het behang het duurste; maar liefst tweehonderd gulden kostten de rollen!
Grimeur Walter is in zijn dagelijks leven activiteitenbegeleider bij een Verpleeghuis in de Stad. Hij leeft zich bovenal uit in het grimeren van kleine theatergroepen zoals "De Rij­ge", maar daar kun je je brood niet mee verdienen.
En dan de catering. Elk jaar weer zorgt een vaste groep voor een natje en een droogje in de pauze en na de voorstellingen. Voor een avondje bardienst worden de vrijwilligers ingeroosterd. Animo genoeg.
Financieel wordt de toneelgroep ondersteund door leden van "De vrienden van de Rijge". De leden worden op de hoogte gebracht van de voorstellingen en krijgen twee vrijkaarten per seizoen. Ook sponsoren in en om de gemeente Ten Boer maken dat het financiële plaatje van de niet - structureel - gesubsidieerde groep er gezond uitziet.

Roelie Karsijns-Schievink