De doktersdienst

Alle dingen veranderen en niets blijft bij het oude. Je kan er blij mee zijn of niet, maar niet veranderen is achteruit gaan. 

Dat is ook wel te merken aan de terugloop van artsen in dunbevolkte gebieden. Geen jonge arts wil zich meer vestigen. En voor de oudere arts die al 20 à 30 jaar werkt, wordt de praktijk ook vaak te zwaar. Maar er is wel een oplossing voor. 
Het gebouw staat er nog, maar het is bij Trijn nog onbekend welke bestemming het zal vinden.

Hoe gaat het nu?
Ik sprak hierover met Wim Benneker, medeoprichter. In de stad Groningen draait sinds drie jaar tot volle tevredenheid van iedereen een doktersdienst. Voor de artsen is de dienstverlichting groot en er wordt veel kwaliteit geleverd.

De huisartsen in de provincie, allen gevat onder de noemer District Huisartsen Vereniging Groningen (DHV Groningen) zagen ook wel wat in een doktersdienst voor de provincie. Bijna alle regio's in Nederland hebben al zoiets op kleine schaal, maar in Groningen (en de kop van Noord-Drenthe) is het voor het eerst voor een vrij groot dunbevolkt gebied (de hele provin­cie) georganiseerd. In Limburg bestaat al iets dergelijks, maar deze provincie is veel dichter bevolkt.

Hoe komt de dienst tot stand?
Dokter Havenga uit Delfzijl en een externe deskundige hebben zo'n twee jaar geleden het voortouw genomen en zijn met een aantal huisartsen om de tafel gaan zitten. Bovendien is van het begin af aan het patiëntenplatform erbij betrokken, want het gaat tenslotte om de patiënt.
In Groningen en vooral in Oost-Groningen waren er te weinig huisartsen. Hier in Garmerwolde merkten we er nog niets van, maar de artsen in onze gemeente worden er ook niet jonger op. Het probleem zou er wel komen op termijn.

Na twee jaar praten en overleggen hebben tien artsen de doktersdienst voor de provincie opgezet. Er waren een aantal criteria waaraan de dienst moest voldoen, te weten: de rijaf­stand van de patiënt als hij naar een post toe moet, mag niet langer zijn dan 30 minuten; ook in de spits van 17.00 tot 18.00 uur en op zaterdag. Daarom zijn er een aantal grote posten opgezet en voor de dunbevolkte gebieden een aantal kleinere.
De grotere gebieden zijn: Delfzijl, Stadskanaal, Leek en Winschoten. Deze posten zijn dagelijks geopend van 17.00 tot 24.00 uur en in de weekenden van 08.00 tot 24.00 uur. Dan zijn er nog kleinere posten in Hoogezand en Winsum. Die zijn beperkt open, dagelijks van 17.00 tot 20.30 uur en in de weekenden van 11.00 tot 17.00 uur. Na 24.00 uur moet iedereen naar Groningen.

Waar moet men heen?
De post in Groningen is dagelijks geopend van 17.00 tot 08.00 uur en in het weekend 24 uur per dag. Voor de mensen die in een straal van ongeveer vijf kilometer rondom de stad Groningen wonen, is gekozen om deze mensen bij Groningen te rekenen. Zo gebeurt het dus dat de patiënten van dokter Friezema naar Groningen gaan, terwijl hij zelf diensten draait in Delfzijl. (Dokter Friezema zit in de huisartsengroep Slochterkring).

Hoe gaat het in zijn werk als je hulp nodig hebt?
Stel, je hebt 's avonds een dokter nodig. Dan bel je het centrale nummer 0900-9229. Aan de telefoon komt een derde- of vierdejaars medisch student die een speciale training heeft ondergaan. Die vraagt naar je naam, adres en woonplaats. Ook vragen zij wat er aan de hand is. Mocht het zo zijn dat er sprake is van een levensbedreigende situatie, dan wordt de beller meteen doorgeschakeld naar een spoedassistente. Deze stuurt dan direct een ambulance, ook komt de dokter. De ambulance is vaak eerder ter plekke dan de dokter.
Is het geen spoedgeval, dan vertelt de student dat de beller door de assistente van de doktersdienst in zijn of haar regio wordt teruggebeld. Dit is meestal binnen een half uur. De assistente spreekt dan met de patiënt en besluit vervolgens of zij zelf een advies kan geven of dat daar een dokter voor nodig is. In dat laatste geval belt de dokter terug. Alles wat de assistente bespreekt met de patiënt, wordt in de computer opgeslagen en de volgende dag uitgedraaid. De arts neemt dit alles door en eventueel gemaakte fouten worden besproken.

Als er na 24.00 uur gebeld wordt, is het meestal wel zo urgent dat de arts er sowieso heen gaat. Om iedereen zo snel mogelijk te kunnen bereiken (het is tenslotte een groot gebied met 600.000 patiënten), rijden meerdere auto's in de verschillende regio's: in de stad zelf, in het oosten, het noordoosten (voor Delfzijl, Ten Boer, Uithuizen), het noordwesten (Zoutkamp) en tussen Leek en Hoogezand. Al met al is de gedachte dat de patiënt binnen een half uur door een arts bezocht wordt. Door deze constructie is dat mogelijk. Het is echter wel mogelijk dat het de eerste tijd door aanloopproblemen wat langer duurt.

Hoe verloopt een dienst nu voor bijvoorbeeld dokter Friezema?
In de eerste plaats is het veel minder frequent geworden. Er hoeven geen nachtdiensten meer gedraaid te worden; 's nachts gaat alles naar Groningen, de dienst loopt van 17.00 tot 24.00 uur. Er moet nog één keer per maand een nachtdienst gedraaid worden. Dat is bijzonder weinig, evenals de weekenddiensten, die zijn ook een heel stuk minder geworden. In Delfzijl, waar dokter Friezema werkt, doen dertig artsen mee; over de hele provincie en de kop van Drenthe doen 271 artsen mee.

Hoe gaat het dan met de medicijnen?
De patiënten die onder Groningen vallen, kunnen dag en nacht terecht bij de Hanzeapotheek tegenover het Academisch Ziekenhuis. Voor de mensen in de provincie is het wat lastiger: die moeten naar de dienstdoende apotheek. Als het echt spoedeisend is, zijn er medicijnen in de doktersauto, zodat er de volgende ochtend medicijnen gehaald kunnen worden.

Hoe denkt dokter Friezema zelf over deze dienst?
Deze dienst is zeker nodig om de patiënten dezelfde zorg te blijven geven als vroeger. De praktijk wordt steeds drukker en dan is het bijna niet meer te doen om daarnaast ook nog avond-, nacht- en weekenddiensten te draaien. Alleen is het voor veel patiënten eerst wennen aan het nieuwe systeem. Maar op de oude voet doorgaan, ging niet meer. Uiteraard blijven we wel alles kritisch in de gaten houden ...

Tot slot nog één vraag aan dokter Wim Benneker:
De voorlichting en de mailing over het nieuwe systeem waren nogal slordig: te laat bericht en later nog één dat Paterswolde nu ook deelnam aan de doktersdienst.

Alle posten gingen niet tegelijk open, dat was logistiek niet te doen. Bovendien kun je van de fouten leren die bij de eerste dienst naar voren komen en deze direct verbeteren. De stad Groningen zelf was geen goed voorbeeld voor het platteland; denk alleen maar eens aan de afstanden. Alle patiënten moesten persoonlijk bericht hebben; dat zijn al gauw zo'n 400.000 brieven. We hebben overlegd met de KPN en deze instan­tie heeft ons geantwoord dat, als we 6 weken vóór de ingangs­datum alles zouden aanleveren, het prima in orde kwam. Mooi niet dus. De KPN heeft wel excuses aangeboden, maar het was een slechte start. Toen het voor de tweede keer weer fout ging, werden we wel boos, maar we konden er weinig aan doen.

Maar ondanks deze niet vlekkeloze start hopen we dat het een succes wordt en dat de patiënten op tijd de hulp krijgen die ze nodig hebben, nu en in de toekomst.
Eén positief punt is al bereikt: er komen hier in de provincie weer meer jonge artsen werken doordat de omstandigheden 's avonds en in het weekend een stuk verbeterd zijn.