Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en omstreken

29e jaargang februari 2004
 

IJsvereniging Presto al 125 jaar actief!

Hoe het allemaal is begonnen, heb ik niet kunnen achterhalen. De eerste notulen die ik onder ogen kreeg, waren van 1909. Naar aanleiding van de notulen door de jaren heen heb ik dit stukje geschreven. Het is zeker niet volledig, maar geeft wel een beeld van vroeger.
 

Er wordt altijd beweerd dat de winters vroeger strenger waren dan nu en dat er elke winter wel geschaatst werd. Dat is niet de waarheid gebleken. Toen Presto in Garmerwolde werd opgericht, was het een koude winter waarin wel geschaatst kon worden. De volgende winter van 1880 was zeer streng, dus een goede start voor Presto. Van de daarop volgende 68 jaren waren de winters als volgt: 24 slappe (zonder schaats ijs), 27 normale, 4 strenge en 6 zeer strenge winters, namelijk: 1891, 1929, 1940, 1941, 1942 en 1947.

De eerste notulen die bewaard zijn gebleven, beginnen in 1909; het was een koude winter en er werden wedstrijden georganiseerd voor de leden. Er waren drie categorieën: jongens tot 16 jaar, mannen onder de dertig en mannen boven de dertig. De hoofdprijs voor de mannen was een gouden horloge en voor de jongens een zilveren horloge.

Wanneer het een jaar niet vroor, werd er een feestelijke avond georganiseerd. In 1910 verliep deze als volgt:

Feestelijke vergadering 26 februari 1910 ten huize van E.B. van der Molen in het draaihuis.
Opkomst naar wensch want er waren ongeveer 140 personen aanwe­zig, die luisterden naar de muziek, lachten om de goocheltoe­ren van prof. Salinski, genoten bij de voordrachten en zich druk onderling vermaakten door praatjes van gister en heden en daarbij profiteerden van alles wat maar lekker was, voor zoover de kastelein er over beschikken kon en dit was nogal zoo iets. Gezellig zaten we samen tot ruim 2 uur, toen de ouderen zich gereed maakten om te vertrekken. Het jongere deel bleef nog een poosje, zoo werd ons verteld. En ze hebben zich ver­maakt ook, voegde men er aan toe. Des te beter! Als er een feest is moeten de vroolijke gezichten meegenomen worden, de zure zoo lang opgeborgen in de onderste kabinetslade! 't Was werkelijk een mooi feest!

L. van der Veen

Iedereen kent de L. van der Veenstraat; nu weet je ook wat hij onder anderen was, nl. secretaris van Presto.

Bij het doorlezen van de notulen bleek dat het niet altijd van een leien dakje ging, vooral als het ging om een eerlijke verdeling van de bijeenkomsten en prijsuitreikingen. Er waren vier kasteleins in het dorp en ze dachten allemaal dat er een ander voorgetrokken werd. Dit leidde weleens tot heftige discussies.

Hoe ging vroeger het organiseren van wedstrijden?
Allereerst moest het natuurlijk vriezen. Zodra het ijs hield, werden er palen door het ijs in de bodem van het Damsterdiep geslagen om de baan te markeren. Daarna waren de keurmeesters aan de beurt om het ijs te keuren, en werden er baancommissarissen benoemd die alles in goede banen moesten leiden.

 

   

Schaatspret op het Damsterdiep op 22 december 1938: Aafke Havenga (links) en Ella Bolhuis.

Er moest besproken worden waar de prijsuitreiking was en wat voor prijzen het moesten zijn. Vaak was het geld of een horloge, maar in 1911 hadden ze kunstvoorwerpen. De eerste prijs had een waarde van 25 gulden, de tweede 12,50, de derde 7,50 en de vierde 5 gulden.

Er werd ook gewoon voor de gezelligheid geschaatst door de mensen uit het dorp. Meestal werd er kruiselings hand in hand gereden zoals op de foto te zien is, of allemaal aan een lange stok. De baan werd regelmatig geveegd door mensen die in de winter wel wat bij wilden verdienen. Het was gewoonte dat elke schaatser aan de baanveger een cent betaalde. Na het schaatsen schoof iedereen aan, rond de kachel in café "De Leeuw" en werd er gezellig gekletst en een borreltje gedronken.

Het 50-jarig bestaan werd gevierd met een feestelijke vergadering bij B. van der Molen op 29 februari 1929. Er waren 140 mensen aanwezig die eerst naar een toneelstuk keken en later naar een orkestje luisterden dat reusachtig speelde en onuitputtelijk was. De voorzitter bedankte voor een genotvolle avond en schreef dat het een mooi feest was, maar eigenlijk te laat eindigde.
De verslagen in de notulen over de jubilea werden in de loop der jaren steeds korter. Bij het 75-jarig jubileum in 1954 werd de avond opgeluisterd door het cabaret­gezelschap "De Bekketrekkers van Roden". In 1979 werd in de Unie het eeuwfeest gevierd met een uitvoering van toneelvereniging "Wester" en werd er tot in de late uurtjes gedanst op muziek van de Alpenjagers.
 

      De verslagen in de notulen over de jubilea werden in de loop der jaren steeds korter. Bij het 75-jarig jubileum in 1954 werd de avond opgeluisterd door het cabaret­gezelschap "De Bekketrekkers van Roden". In 1979 werd in de Unie het eeuwfeest gevierd met een uitvoering van toneelvereniging "Wester" en werd er tot in de late uurtjes gedanst op muziek van de Alpenjagers.    

Gelukkig zijn er tegenwoordig kunstijsbanen, want met de huidige zachte winters en dus geen ijs kan een ijsvereniging in de toekomst wel eens overbodig worden. Maar we hopen allemaal - denk ik wel - dat Presto ons zal overleven, zoals hij al zo velen voor ons heeft gedaan ...

Detta van der Molen
Interieur van café 'De Leeuw' omstreeks 1936.
Op de foto kastelein Joh. Woldendorp.

 

 

Presto anno 2004

Elke vrijdagmiddag bindt een aantal leden van IJsvereniging Presto de gladde ijzers onder. Ze zetten hun eerste schreden op het gladde ijs, schaven aan hun techniek of proberen de slag nog beter te pakken te krijgen. Op het kunstijs van Kardinge wel te verstaan, want het Dampsterdiep is "voor de eendjes", zoals schaatsleraar Jaap Hartog zegt.
 

Het is februari, maar de buitentemperatuur doet anders vermoeden. Bijna 13 graden Celsius. "Is het niet om moedeloos van te worden?" vraag ik aan Jaap Hartog. "Gewoon afwachten," zegt hij nuchter, "ijsverenigingen heten niet voor niets vaak "Nooitge­dacht". Het hoort er nu eenmaal bij. En als je kijkt naar de statistieken, dan zie je bijvoorbeeld dat er in de jaren tussen 1933 en 1940 ook geen ijs lag, maar in de winter van 1940/41 weer wel.

 

 
    Jaap Hartog geeft schaatsles aan de jeugd van Presto, op de ijsbaan van Kardinge. (Foto: Henk Remerie)

De laatste echte ijsperiode was in 1997. Dus als we uitgaan van eens per zeven jaar, krijgen we misschien in dit jubileumjaar nog wel een dichtgevroren Damsterdiep ....."

Jong geleerd
Jaap Hartog vindt schaatsen "gewoon leuk". Zo'n vijftien jaar geleden ging hij als recreant schaatsen op Kardinge als lid van IJsvereniging Groningen. Al gauw deed hij mee aan wedstrijden en volgde een trainerscursus. "Zelf heb ik ook al jong schaatsen geleerd. Mijn ouders schaatsten niet, maar ik herinner me dat ik als klein ventje met een mevrouw, misschien een buurvrouw, naar een plas ging en dat ik schaatsen ondergebonden kreeg."
Nu geeft hij al weer een aantal jaren schaatsles aan de jeugd van Presto. "Het gaat er niet om dat ze grote prestaties leveren," zegt hij daarover, "maar dat ze plezier in het schaatsen hebben. En dat ze, als er een keer natuurijs ligt, de slag al te pakken hebben."

Een ijsbaan?
"De vereniging Presto telt momenteel 120 leden, variërend in leeftijd van zes tot boven de tachtig. Sommigen hebben nog nooit een schaats onder gehad, maar het hoorde er altijd bij in Garmerwolde dat je lid werd van de ijsvereniging," vertelt secretaris Pia Pops. De ouderen wagen zich weliswaar niet meer op glad ijs, maar staan wel graag langs de kant te kijken naar de ijspret. Ze blijven lid, omdat ze de ijsvereniging een warm hart toedragen. De meeste leden komen uit Garmerwolde zelf, maar ook mensen uit de omstreken weten de weg naar Presto te vinden. Het biedt hun de kans de schaatslessen van Presto op Kardinge te volgen. Het is een geluk dat de kunstijsbaan zo dichtbij is. Misschien zou een ijsbaan in Garmerwolde de kansen om op natuurijs te schaatsen wat vergroten!
 

  Plannen maken
Presto blijft gewoon plannen maken, of het weer nu meewerkt of niet. Naast de schaatslessen op Kardinge probeert het bestuur de jaarvergaderingen altijd extra leuk te maken. Zo trad er ooit een ijsgoochelaar op en een andere keer werd er gegourmet. Dat was een groot succes. Ter gelegenheid van het 125-jarig jubileum heeft het bestuur dan ook besloten dit te herhalen.
En ......actie!!!!! (Foto: Henk Remerie)    

 Op 13 maart schuiven de leden onder de klanken van muziek van Karst Berkenbosch aan voor een gezellige gourmetavond.

Het bestuur van IJsvereniging Presto bestaat momenteel uit voorzitter Jan Veenstra, penningmeester Harm-Jan Havenga, secretaris Pia Pops en de leden Jacob Arends, Jaap Hartog en Jan Spanninga. Van oktober tot half maart, elke vrijdag van 16.45 tot 18.00 uur, organiseert Presto schaatsles op Kardinge, voor jong en oud, voor beginners en gevorderden.

Anne Benneker-Sanders