Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en omstreken

29e jaargang november 2003
 

Toveren met ijzer

Patricia Suer en Michelle Smelik wonen alweer een paar jaar op een prachtig, rustiek plekje aan het Kardinger Maar, in de boerderij van "Van Zwol". Naaste buren wonen op kilometers afstand. Een lange betonweg vanaf de Lageweg leidt naar hun onderkomen.
 

De expansiedrift van de naburige Stad maakte dat hun vorige woonplek aan de Euvelgunnerweg werd ingesloten door industri­le panden. Noodgedwongen verhuisden ze naar hun nieuwe plek. Een verstopplekje. Helemaal zelf opgeknapt met af en toe assistentie van een professional. Alhoewel, helemaal ...  
Patricia: "We zijn nooit klaar; de inpandige schuur met lemen vloer moet nog worden opgeknapt en er zijn nog meer klussen die liggen te wachten." Wát er is opgeknapt, is geheel in de sfeer van de eeuwenoude boerderij. Met het comfort van de 21e eeuw. Alleen dit feit is al genoeg om de twee dames te interviewen in het kader van de rubriek "Bouwverhalen".

  

Paricia en Michelle.
(Foto: Wolter Karsijns)

Theater Suer
Echter, de bedoeling van het interview is om meer te weten komen over het Theater Suer. Weet u het nog? Jaren geleden, bij de feestelijkheden rondom de opening van het Boer Goensepad, reed er een bizar figuur op een vreemd vehikel over het pas aangelegde fietspad. Een trommelfietser met als passagier een wolfsfiguur. Later op de dag was er een voorstelling in het dorp Thesinge met IJzeren Hein en een locomotief. IJzeren Hein heeft zijn handen vol aan het oplossen van de problemen die ontstaan. Deze voorstellingen zijn er twee uit een reeks van een achttal vaste producties.

Autodidact
Patricia maakt zelf de figuren, beelden en attributen die zij bij haar solo-optreden gebruikt. Autodidact, zonder enige opleiding hiervoor, tovert ze uit ijzer de meest wonderlijke creaties. Ze maakt vooraf geen werktekening van een nieuw idee, maar heeft dit in haar hoofd. Soms lukt het snel om haar hersenspinsel om te zetten in een figuur met de uitstraling en de aard die ze heeft bedacht. Maar vaker is ze dagenlang aan het zwoegen om het idee concreet te maken. Niet alleen de vorm, ook de mechaniekjes moeten kloppen. Bijvoorbeeld de draaiende ogen; ze kijken je bijna angstaanjagend echt aan. Trommels, toeters en bellen maken de figuren extra levendig. Het lijkt of ze met groot gemak ijzer met handen breekt, maar het is wel degelijk inspannend werk, dankzij de zware lasapparaten en de daarbij behorende hitte en oncomfortabele houding die de lasser aan moet nemen.

Kleinschalig
Michelle zorgt dat het werk en de uitvoeringen van Patricia gepromoot worden. Daarbij wordt ze professioneel ondersteund door de Thesinger grafisch ontwerper Aly Pepping en webmaster Ton Ensing. Een prachtige website (www.theatersuer.nl) en prachtig foldermateriaal, o.a. in de vorm van ansichtkaarten, zijn het visitekaartje van het theater. Omdat op papier een voorstelling moeilijk is uit te leggen, maakt Michelle foto- en videomateriaal van de voorstellingen. Dankbaar maakt ze daarbij gebruik van het digitale tijdperk, snel en gemakkelijk. Michelle is psycholoog en in die hoedanigheid 3,5 dag per week bij Bureau Slachtofferhulp te vinden. Ook is zij bezig een kleine solopraktijk op te zetten. Maar daarvoor moet je een klantenkring en bekendheid opbouwen. Het kleinschalige van zo'n praktijk is echter wel zeer aantrekkelijk. Dat geldt ook voor de stiel van partner Patricia. Juist de onafhankelijkheid en de eigen inbreng maken de producties uniek.

Natuur
Wat opvalt is dat Patricia veel werkt met thema's die verwijzen naar de natuur. "De toren op het wad", "Boze bomen", "Het woeste baren" en haar nieuwste voorstelling "Het vogelhuis". Zij speelt veel in de Nationale Parken die ons land rijk is. (N.B. Het laatste park is onlangs geopend in het Lauwersmeergebied). De meeste voorstellingen worden buiten opgevoerd en aangepast aan de beschikbare ruimte. Een bos is natuurlijk een prachtige omlijsting voor b.v. de voorstelling "Boze Bomen". Het gaat over wortels, ontworteld zijn en je wortels zoeken. Het gaat niet goed in het bos. Iemand heeft een gevaarlijke stof (CO2) in de bomen gespoten en dat voelt erg onaangenaam. Een oplossing is niet zo snel voorhanden en natuurlijk weet iedereen het beter. De ene oplossing is echter absoluut de andere niet. En de bomen worden steeds bozer ...
Het is niet met woorden uit te leggen hoe Patricia deze voorstelling geeft. Ze klimt in de boom, praat er mee, betrekt het publiek erbij, en vraagt aan allerlei - door haar zelf gemaakte - creaturen wat de oplossing is.
In de natuur vindt Patricia haar inspiratie: "Ik zie en voel signalen te over; de natuur doet iets met mij."

 
    

Interactief en educatief
Het publiek speelt een rol en denkt mee. En dat is nu juist de bedoeling van de voorstellingen. Bij voorkeur geen vaste tribunes en geen microfoon. Wel wordt er geluidsinstallatie gebruikt voor de muzikale omlijsting van de voorstellingen. Als Patricia haar eigen stem gebruikt, naturel, is het publiek actiever. Ze moeten meer moeite doen om wat te horen en te zien. Bovendien werkt een microfoon belemmerend. Patricia maakt gebruik van allerlei maskers en dan zit zo'n ding gewoon in de weg of werkt niet goed. Een voorstelling geven is dus een interactie tussen speler en publiek. Soms is de interactie er meteen bij het begin, soms duurt het heel lang voordat er chemie is ontstaan. En dat ligt, aldus Patricia, niet altijd aan het publiek. "Het is wel eens voorgekomen dat ik na een lange reis, opgehouden door allerlei files, onmiddellijk na aankomst moet spelen. Zonder enige tijd van voorbereiding en dan soms ook nog in een omgeving die ik niet prettig vind. Een tribune met heel veel mensen, die op dat moment even vermaakt moeten worden. In mijn voorstelling moeten mijn publiek en ikzelf naar elkaar toegroeien."

Het publiek is ook verschillend, de volksaard speelt daarin nadrukkelijk mee. "Noordelingen zijn wat afwachtend (doe maar gewoon), de Brabanders zijn uitbundiger, bijna carnavalesk en de Belgen zijn beleefd en terughoudend. Elk publiek vraagt zijn eigen aandacht. Natuurlijk speelt ook het aantal kijkers en de locatie mee. Op een stadskade heb je ander publiek dan bij een bezoekerscentrum van een Nationaal Park. Ik geef educatieve voorstellingen met een boodschap. Het is leuk dat de toeschouwer iets meeneemt. Besef dat wat de mens doet eigenlijk peanuts is. Besef dat je deel uitmaakt van een groter geheel. Besef, maar ook een creatiever proces bij het bedenken van oplossingen."

Uniek theater
Patricia is begonnen met "gewoon" theaterwerk. Bij de Groninger Jozef van der Berg ging ze in de leer als poppenspeler. Uiteindelijk vindt ze daar haar huidige speelvorm. Je kunt het objecttheater, figuurtheater noemen. Deze speelvorm is vrij uniek. Om de figuren die Patricia uitbeeldt tot leven te wekken, is een ander vakmanschap nodig dan het acteurschap.
In de begintijd speelde ze veel in club- en buurthuizen en in scholen. Nu veel meer buiten in de openlucht. De locaties waar ze speelt, bevinden zich vaak beneden de grote rivieren. Vooral in België. Zo'n veertig keer per jaar wordt de Mercedesbus gestart. Deze vervoert Michelle en Patricia met hun zware ijzeren attributen naar straattheaters, festivals, buurtfeesten en de - al eerder genoemde - Nationale Parken. In oktober hoefden ze niet zover van huis. Bij achterbuurman Herbert Koekkoek gaf Theater Suer een succesvolle voorstelling in het kader van Dierenpad. Een culturele activiteit vóór en dóór basisschoolkinderen uit de gemeente Ten Boer.

De toekomst van het theaterwerk is onzeker. Subsidies en sponsorgelden moeten blijven stromen om de diverse activiteiten te kunnen bekostigen. Een theater als Suer inhuren, kost natuurlijk geld. De tijd van gratis spelen op kinderfeestjes is voorbij. Kan ook niet meer. De onkosten zijn hiervoor veel te hoog. Theater Suer moet dus meer aan de weg timmeren. Alhoewel ook het (timmer)werk aan de boerderij het aantal voorstellingen heeft geminimaliseerd. In de zomers van de jaren tachtig trokken Michelle en Patricia er op uit. Op de bonnefooi. Zes weken lang voorstellingen gevend, trekkend van camping naar camping. Anno 2003 is dit minder gemakkelijk. Het werk in en rond de boerderij vraagt ook hun aandacht. De zeven pony's, drie geiten, kippen, honden en katten moeten worden verzorgd. Voeren, maaien, hooien. Taken, die je niet zo gemakkelijk over kunt en wilt laten aan een oppas. Echter, in het ritme van deze werkzaamheden - op een uitgelezen plekje aan het Maar - vinden Patricia en Michelle hun rust en inspiratie. Inspiratie voor nog meer voorstellingen met een boodschap van de natuur.

Roelie Karsijns-Schievink