Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en omstreken

33e jaargang augustus 2007
 

Vol vertrouwen laat dokter Friezema zijn patiënten over aan zijn opvolgers
"Maar ik weet ze te wonen" 
 
 

Ten tijde van dokter Friezema’s eerste interview met de Express in maart 1976 namen patiënten wel eens een gerookte makreel voor hem mee naar het spreekuur. Dat mocht ook wel, want hij was dag in dag uit 24 uur bereikbaar en had maar eens in de drie weken een vrij weekend. "De jaren zijn omgevlogen", zegt mevrouw Friezema. En wat is er veel veranderd, zowel in de dorpen als in de dokterspraktijk die ruim 32 jaar door het echtpaar Friezema werd bestierd. "Wat altijd bleef, waren de aardige mensen."

De oude vertrouwde deur blijft z'n functie behouden, maar dr. Friezema en z'n vrouw verlaten de praktijk en hun huis in Garmerwolde. (Foto: Henk Remerie)

Woon je ergens al 32 jaar en heb je de ruimte, dan verzamel je wat. Daarin vormt de familie Friezema geen uitzondering. Al weken is de familie bezig om de spullen te sorteren die op zolder staan opgeslagen. Wat gaat mee? Kan dit weg? Wat geven we mee aan de kinderen? Alledaagse kwesties voor aanstaande pensionada’s die het huis gaan verlaten waarin ze jarenlang hun leven leefden. Echter, hun vertrek uit Garmerwolde wordt door dokter Friezema en zijn vrouw allerminst als alledaags beleefd. Het valt ze niet mee om afscheid te nemen van hun plek, de praktijk, en de 2450 patiënten die ze vrijwel allemaal bij naam kennen. Als de overdracht van de praktijk en de verhuizing achter de rug zijn, gaan ze lezen, reizen, en genieten nu het nog kan.

Vier maanden uitslapen
Jarenlang was er de routine van om acht uur spreekuur, twaalf uur lunchen, ’s middags de visites en weer spreekuur. Om vijf uur ging de boel dicht; maar daarna waren er altijd nog klussen, de administratie en natuurlijk de diensten. "Ja, het wordt wennen," zegt Friezema, "maar ik ga eerst vier maanden uitslapen. Nu ja, niet echt natuurlijk, maar dat las ik vandaag in de krant. Iemand zei dat nadat die gestopt was met werken. Ik kan het me helemaal voorstellen. De overname van de praktijk is een hele onderneming. Het duurt even; voordat je een geschikte opvolger hebt gevonden en alle onderhandelingen rond zijn, ben je zo een paar maanden verder. In gedachten ben je al langer bezig met weggaan; patiënten gaan informeren hoe lang je nog van plan bent te blijven, je praat met collega’s die al zijn gestopt en we moesten natuurlijk ook op zoek naar een ander huis. Het beheerst lange tijd je leven en het vergt een hoop denkwerk. Ik ben best moe van het piekeren over allerlei kwesties die met de overname te maken hebben." Het mag duidelijk zijn dat dokter Friezema niet over één nacht ijs is gegaan. Nu de patiënten zijn geïnformeerd en de afscheidsreceptie is gepland, is er geen weg meer terug.
Je zou bijna wensen dat je op 31 augustus aanstaande ’s ochtends wakker wordt en overdekt bent met gifgroene huiduitslag, die ’s middags om even voor vijf uur door dokter Friezema wordt geïnspecteerd. Dan ben je namelijk echt de allerlaatste patiënt die Friezema’s spreekkamer betreedt. Na het consult ga je nog één keer langs het loketje. Door mevrouw Friezema krijg je een tubetje zalf aangereikt. Met haar vriendelijke glimlach wenst ze je een hele fijne avond.

Producten uit de tuin ....
Op 31 augustus om vijf uur gaat ook mevrouw Friezema met pensioen. "Hier ken je iedereen. Waar ik ook ga, ik word door iedereen gegroet. Ik ben benieuwd hoe dat zal zijn in Zuidlaren; daar loop ik straks anoniem een winkel binnen. Ik ga de contacten met patiënten zeer zeker missen. We hebben hier zulke mooie dingen beleefd, de mensen zijn altijd zo aardig voor ons geweest. Soms kregen we van patiënten iets uit hun tuin, zeker in de tijd dat veel mensen nog een groentetuin hadden. Dan lag er zomaar weer een krop sla op het aanrecht, of er stond een doos aardbeien of eieren in de hal. Sommige mensen lieten een zakje aardappelen of doos pruimen altijd op dezelfde plek achter. Aan de plaats waar ik het in de praktijk aantrof, herkende ik de gevers. Ik heb dat altijd heel bijzonder gevonden. Het enige wat ik niet zal missen is de administratie", lacht mevrouw Friezema.

Publiek figuur
De familie heeft een huis gekocht in Zuidlaren en dus niet in Steenwijk, zoals Friezema op zekere dag via een patiënt ter ore kwam. "Weliswaar heeft mijn vrouw familie in die regio, maar we blijven liever dichtbij Groningen. Op zaterdag gaan we graag op de fiets even naar de markt. Die afstand wordt straks verdubbeld. Ach, ik heb daar dan ook alle tijd voor", mijmert Friezema hardop.

 
   

Dr. Friezema, portret van. (Foto: Henk Remerie)

Ze verdwijnen dus letterlijk uit beeld in Garmerwolde en omgeving. Dit lijkt een bewuste keus. "Als huisarts op het platteland ben je een publieke figuur, of je wilt of niet. Vroeger, toen de kinderen hier op school zaten, gingen we natuurlijk kijken als ze een uitvoering of iets dergelijks hadden. Dan zat je daar als ouders en dat was duidelijk. Maar ik heb altijd gedacht dat het onverstandig zou zijn om in het bestuur van een vereniging te zitten of feest te vieren in het dorpshuis. Als huisarts weet je veel van de mensen; en meer van hen dan zij van jou ooit te weten zullen komen. Dat zou voor beide partijen onhandig zijn. Bovendien is het prettig om in je vrije tijd helemaal los te zijn van je werk."

Gewoon door de achterdeur
Dokter Friezema mag dan een publieke figuur zijn, hij stond liefst dichtbij zijn patiënten. "Wat natuurlijk helpt is dat ik Gronings spreek en vaak nam ik het voortouw. Dan zei ik: Hou is t, dikke bainen, poestig? en dan reageerden mensen met: O, dokter ken ook ja boers! Dat gaf nabijheid en dat vind ik mooi. Ik kwam bij visites ook liever gewoon door de achterdeur. Mensen denken dat de dokter door de voordeur moet. Niks daarvan, ik heb in de loop der jaren precies geleerd hoe ik bij de mensen binnen moest komen. Als bij wijze van spreken het keukengordijntje nog dicht zat, wist ik dat ik drie keer op het raam moest tikken en de zijdeur moest nemen, want dan lag mijn patiënt nog op bed voor zijn middagdutje."

Verdwijning apotheek
Na zulke verhalen lijkt de tijd stil te staan, maar de werkelijkheid is dat straks de nieuwe huisartsen Dirk Rezelman en Leo van Beukering de praktijk zullen runnen. De apotheek gaat verdwijnen en dat is het gevolg van maatregelen van de overheid om het aantal apotheekhoudende huisartsen te verminderen. Het komt er op neer dat als er een apotheek in de buurt van de huisartspraktijk is, patiënten daar (of eventueel van een andere apotheek) hun medicijnen moeten afnemen. De regel wordt van kracht op het moment dat een apotheekhoudende huisartspraktijk overgaat naar een opvolger. Eigenlijk is alleen voor patiënten uit Garmerwolde een andere apotheek dichtbij. Voor patiënten in de overige dorpen is de apotheek in Lewenborg net zo ver, zo niet verder weg dan de praktijk in Garmerwolde. Desondanks gaan de nieuwe huisartsen de apotheek niet langer voortzetten. Het blijft echter mogelijk om medicijnen, geleverd door de apotheek in Lewenborg, bij de praktijk in Garmerwolde af te halen. Patiënten die minder mobiel zijn, kunnen de medicijnen laten bezorgen.

Uit de tijd
In feite verandert er voor de patiënten dus niet echt veel, maar Friezema verwacht dat de praktijk op korte termijn zal gaan moderniseren. "Zoals wij het gedaan hebben, is nog heel traditioneel en inmiddels eigenlijk ook een beetje ouderwets. Mijn vrouw en de assistente deden de apotheek en beantwoordden de telefoon, en ik deed vrijwel alle patiëntgebonden taken zelf. Dat raakt steeds meer uit de tijd." Doordat de praktijk straks door twee huisartsen wordt gerund, zijn veranderingen in de manier waarop alles is georganiseerd onvermijdelijk. Het huis met de inpandige praktijk is in 1864 gebouwd en in die tijd werden andere eisen gesteld aan de bereikbaarheid en de ruimtes waar werd gewerkt. "Ik verwacht dat de praktijk op korte termijn zal worden verbouwd", aldus Friezema.

Receptie
Op zaterdagmiddag 15 september tussen 15.00 en 19.00 uur is de afscheidsreceptie in De Leeuw. "Ik heb geen flauw idee wat ik hier van moet verwachten. Ik ben nagegaan hoe mijn voorganger Van der Werff dit heeft aangepakt. Maar ja, zijn afscheid is inmiddels ook alweer een hele tijd geleden. De mensen hebben er tegenwoordig misschien minder belang bij, ik weet het echt niet." Mevrouw Friezema: "Wij hebben in elk geval behoefte om op deze manier onze tijd in Garmerwolde af te sluiten. We willen de mensen laten zien dat we dankbaar zijn voor de prachtige jaren die we hier hebben beleefd." Friezema knikt. "Ja, zo is het precies."
Tegelijkertijd kunnen patiënten op 15 september kennismaken met de nieuwe huisartsen. Friezema heeft veel vertrouwen in zijn opvolgers. "Het zijn zeer gemotiveerde mensen en ze hebben er echt zin in. Natuurlijk zal het tijd kosten om te wennen; niet alleen voor de patiënten, maar voor hen ook natuurlijk. Mijn vrouw en ik hopen dat iedereen ze de kans gunt om te laten zien dat zij ons volle vertrouwen waard zijn."

Tot slot: heeft dokter Friezema nog goede raad voor zijn opvolgers?
"Zeker. Ik heb ze op het hart gedrukt om patiënten die ik altijd thuis opzocht te blijven bezoeken. Dat is zo gegroeid, het is belangrijk en de mensen zijn er aan gehecht geraakt. Maar ik geloof dat ik me daar geen zorgen over hoef te maken, ik merk dat mijn opvolgers hier de meerwaarde van inzien. Zij hebben niet voor niets voor een praktijk zoals deze gekozen."
Voorlopig blijft alles dus min of meer bij het oude, maar na 31 augustus komt er definitief een andere dokter –waarschijnlijk via de achterdeur- binnen en treffen de patiënten andere gezichten in de spreekkamer. Friezema: "En die zitten op een andere bureaustoel, want die van mij neem ik mee, ha ha ha."

Marieke de Groot

De nieuwe huisartsen 
 

Als je de namen Leo van Beukering en Dirk Rezelman intypt in google (een zoekprogramma waarmee je via internet informatie kunt opzoeken) rollen de nieuwe huisartsen al snel over het computerscherm. Zij worden diverse keren genoemd in het kader van de stichting De Evenaar, die door hen samen met twee anderen in 2004 werd opgericht en waarvan Rezelman voorzitter is.

 
   

De nieuwe huisartsen, Leo van Beukering en Dirk Rezelman, kiezen bewust voor een praktijk op het platteland. "Dat is gewoon leuker." (Foto: Henk Remerie)

De stichting heeft tot doel duurzame verbeteringen op het gebied van gezondheidszorg in het Afrikaanse land Gambia te realiseren. Daarom verblijven de beide huisartsen soms enkele weken of maanden in Gambia. Behalve met de gezondheid van mensen in ontwikkelingslanden houden zij zich binnenkort ook bezig met de gezondheid van veel bewoners van Garmerwolde en de omliggende dorpen. Vanaf 1 september 2007 volgen ze dokter Friezema op die met pensioen gaat.

Leo van Beukering die opgroeide in Haren, en Dirk Rezelman (‘een echte Tukker’) kennen elkaar al een aantal jaren persoonlijk en als collega’s. Ze zijn goed op elkaar ingespeeld. "Dat moet ook wel, anders begin je niet samen aan een praktijk", zegt Rezelman. Voor beide is dit hun eerste ‘eigen’ praktijk. Tot voor kort namen ze waar voor huisartsen in de provincie Groningen. Hierdoor hebben zij op diverse plaatsen en in allerlei soorten praktijken gewerkt. Allebei bleken ze een sterke voorkeur te hebben voor een praktijk op het platteland. Toen Garmerwolde ‘vrij kwam’ zat Van Beukering in Afrika en Rezelman belde hem op. "Hij zei: ik heb het gevonden. Het wordt Garmerwolde, " lacht Van Beukering. "De telefoon kraakte nogal, maar ik verstond het goed. Dirk klonk erg overtuigd."
De indruk zou kunnen bestaan dat het een impulsieve beslissing was, maar niets is minder waar. Voordat de overname helemaal rond was, is stevig nagedacht en onderhandeld. Bijvoorbeeld over de vraag wie er in het huis gaat wonen. "En ik ben het geworden", zegt Van Beukering tevreden. "Ik ben namelijk een knutselaar". Knutselaar? Aan patiënten of aan het huis? "Beide, en dat heeft meer overeenkomsten dan je denkt", zegt hij met een grote grijns. Direct haast Van Beukering zich om uit te leggen dat hij bedoelt dat hij het leuk vindt om nieuwe dingen uit te proberen zoals technische ontwikkelingen op het terrein van de huisartsenzorg. Maar Van Beukering gaat ook met de praktijk aan de slag. "Die wordt grondig aangepakt, er komt meer werkruimte." Patiënten zullen weinig hinder ondervinden en de authentieke sfeer in de praktijk blijft behouden, aldus Van Beukering. "Geen hightech aluminium stoeltjes met gaatjes, dat past hier niet", zegt Rezelman.
Rezelman vertelt gedreven over de activiteiten van stichting De Evenaar in Afrika, waar hij voorlopig mee door zal gaan. Veel daarvan gebeurt vanuit Nederland. "Ik werk bijvoorbeeld aan een onderzoek naar de behandeling van malaria, daarvoor hoef je niet per se naar Afrika. Maar ook nu we samen de praktijk doen zal een van ons tweeën af en toe naar Gambia afreizen voor een paar weken."

Hoe werkt het straks, twee huisartsen en één praktijk?
Rezelman: "Eén van ons is ’s ochtends in de praktijk, de ander ’s middags. Patiënten staan bij de praktijk ingeschreven, en dus niet bij Leo of bij mij. Dat betekent dat ze in principe met ons allebei te maken kunnen krijgen. Patiënten die ernstig ziek zijn, of die vaak een beroep op ons doen gaan we verdelen, zodat mensen niet steeds met een ander te maken krijgen. Natuurlijk houden we rekening met eventuele voorkeuren van patiënten. Die zullen er vast wel zijn, want we zijn nogal verschillend, maar we vullen elkaar perfect aan." Rezelman en Van Beukering zullen elkaar gaan vervangen, tenzij ze allebei een vrij weekend hebben of als één van de twee voor stichting De Evenaar in Afrika zit. Dan doet degene die thuisblijft in zijn eentje de praktijk en als die vrij is komt er een vervanger, maar dit zal voorlopig zeer beperkt zijn.

Voetballen bij GEO?
Toen dokter Friezema aantrad nam hij zich voor om bij GEO te gaan voetballen. Hoe zit dat met Rezelman en Van Beukering? "Ik ben een volleyballer", bezweert Rezelman. Van Beukering: "Ik ben niet zo’n voetballer." Geen GEO dus voor de huisartsen, zoveel is duidelijk.
Op zaterdag 15 september van 15.00 tot 19.00 uur kan iedereen op de afscheidsreceptie van de familie Friezema alvast met de nieuwkomers kennismaken. Om in de stemming te komen hebben Rezelman en Van Beukering allebei een setje feestweekloten gekocht. Hen wordt veel geluk gewenst, zowel met de trekking als met de praktijk!

Marieke de Groot