Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en omstreken

33e jaargang juli 2007
 

Werken als verpleegkundige in Ghana
Een uitdagende afstudeerstage 
 
 

Na bijna vijf maanden van huis te zijn geweest, reed ik op 21 juni 2007 het mooie Thesinge weer binnen. Hoewel het Holy Family Hospital in Berekum vijf maanden lang mijn huis was, voelde het in Thesinge toch gelijk weer aan als ‘thuis’. Via de Hanzehogeschool, Academie voor Verpleegkunde, kreeg ik de mogelijkheid mijn afstudeerstage te houden in het buitenland. Samen met een jaargenootje ben ik deze uitdaging aangegaan!

De bestemming:  Holy Family Hospital
Op 13 februari 2007 was het dan eindelijk zover. Mijn vliegtuig richting Accra, de hoofdstad van Ghana, zou die dag vertrekken. Na een overstap in Londen op het vliegveld Heatrow, en enkele uurtjes vliegen, zette ik voor het eerst voet op Ghanese bodem. We zouden 2 nachten in Accra verblijven om daarna door te reizen naar onze eindbestemming: Berekum. Berekum is een klein plaatsje in het Brong-Ahafo regio in het westen van Ghana. Met een paar duizend inwoners is Berekum een gezellig dorpje met veel bedrijvigheid. Temidden van het dorpje staat het ‘Holy Family Hospital’. Van origine een katholiek ziekenhuis, opgericht door nonnen. Tegenwoordig dient het als districtziekenhuis en behandelt het jaarlijks meer dan 120.000 patiënten.

 
    Silvia op Busuabeach

Samen met mijn jaargenootje ben ik in dit ziekenhuis een aantal maanden werkzaam geweest als verpleegkundige.

Het werk als verpleegkundige
Werken als Nederlandse in een Ghanees ziekenhuis is toch wel even andere koek! Het eerste wat je tegenkomt in je werk is de taalbarrière. Hoewel de voertaal Engels is, zijn er vele patiënten die dit niet spreken. Doorgaans spreken alleen de mensen die op school hebben gezeten Engels. Tijdens mijn werk als verpleegkundige maakte ik vaak gebruik van een vertaler, en ook het eeuwenoude handen en voetenwerk kwam vaak van pas. Naast de taalbarrière ben je genoodzaakt zorg te verlenen met weinig materialen. Vaak moet je creatief zijn. Zo werd er bijvoorbeeld vaak een wegwerphandschoen gebruikt als manchet bij het bloeddrukmeten, of deed een houten paal met een spijker dienst als infuuspaal. Ook wat betreft de manier van zorg verlenen lopen de Ghanezen achter. De kennis van de (verpleegkundige) theorie is zeker aanwezig en dat verschilt nog niet eens zoveel van de Nederlandse theorie. Maar een link naar de praktijk leggen, dus hoe er daadwerkelijk op de werkvloer gewerkt moet worden, ontbreekt. De verpleegkundigen waar ik mee gewerkt heb voelden zich totaal niet verantwoordelijk voor de zorg die zij verleenden. Vaak werden dingen niet gedaan, of werden ze gewoonweg vergeten. Zo kwam ik eens een Ghanese verpleegkundestudent tegen die bezig was een infuus aan te prikken bij een patiënt. Op zich niets mis mee zou je zeggen. Maar toen de student voor de tweede keer het infuus wilde aanprikken met een naald die hij daarvoor net op de grond had laten vallen, kon ik een boze reactie toch écht niet tegenhouden!

Betrokkenheid familie en patiënten
Ook moet benoemd worden dat de familie van de patiënten een belangrijke en grote rol spelen tijdens de opname. Deze helpen de patiënt met wassen, aankleden en zorgen voor het eten. Hoewel het zorgen voor (zieke) familieleden een deel van de Ghanese cultuur is, vond ik dit echt bijzonder om te zien. Het geduld en de toewijding die deze mensen toonden was erg ontroerend. En dan te bedenken dat de familieleden vaak geen weet hebben wat er allemaal gaande is met het zieke familielid.

De patiënt en diens familie krijgen amper informatie over het ziekteverloop en hoe de situatie ervoor staat. Dat is ook een groot verschil met de Westerse wereld. De patiënten daar in Ghana zijn veelal ontwetend. Zij hebben niet de middelen zoals internet, om zich in te lezen of te verdiepen in hun ziektebeeld. En niet de mogelijkheden om ideeën aan te dragen of hun mening te uiten over hun behandeling. Ze nemen alles klakkeloos aan wat de dokter hun voorschrijft.

 
   

Sunyani, een groter dorp dichtbij Berekum

Dokters in Ghana, en andere Afrikaanse landen staan dan ook bekend om hun hoge plaats in de hiërarchie.

Wel of geen sponsoring maakt verschil

Toch moet ik vermelden dat het beeld wat ik nu heb beschreven van de Ghanese gezondheidszorg niet helemaal in overeenstemming is met de rest van Ghana. Er zijn zeker een aantal ziekenhuizen in Ghana die erg vooruitstrevend zijn. Deze ziekenhuizen zien er prachtig uit en bezitten de modernste apparatuur. Hier zijn veel meer middelen binnen handbereik om beter zorg te kunnen verlenen. Oorzaak van deze grote verschillen is dat de overheid deze moderne ziekenhuizen sponsort. Het Holy Family Hospital is hier helaas niet één van.

Bedrijvigheid en handelsgeest

Naast mijn werk als verpleegkundige heb ik natuurlijk ook een aantal weken rondgereisd om het ‘echte’ Ghana te leren kennen. Hoewel Ghana één van de Afrikaanse landen is waar de economie redelijk valt te noemen en het politiek stabiel is, heb ik ondervonden dat het grotendeels toch een derde wereld land blijft. De meeste mensen zijn arm, daar is geen twijfel over mogelijk, maar ongelukkig lijken ze totaal niet. Iedereen is bezig om op allerlei manieren geld bij elkaar te verdienen, om zich zo te voorzien in hun basisbehoeften. Het is echt prachtig om te zien hoe mannen, vrouwen en ook kinderen al hun koopwaar op het hoofd dragen. Je kunt het zo gek niet bedenken of ze verkopen het wel. Tafels, stoelen, zonnebrillen, etenswaren, boomstronken. Niets is te gek of te zwaar om mee te sjouwen op het hoofd. Naast een bedrijvig volk zijn de Ghanezen ook een oprecht vriendelijk volk. Niet alleen tegen blanke, buitenlandse mensen (die nogal hoog in het vaandel staan), maar ook zeker tegen de medeburgers. Vaak zie je dat ze hun krachten bundelen om dingen gedaan te krijgen. Zo wordt o.a hard samengewerkt om de infrastructuur te behouden en te verbeteren. Wat erg van belang is voor het vervoeren van hun exportproducten. Ghana staat bekend om de cacao en goud exportproducten. Ik heb echt gemerkt dat Ghana letterlijk en figuurlijk aan de weg timmert!

Reizen in trotro’s
Reizen deden we met het openbaar vervoer. Openbaar vervoer in Ghana bestaat hoofdzakelijk uit trotro’s. Het begrip trotro zal ik niet snel meer vergeten! Trotro’s zijn de meest gammele, versleten, verroeste, ingedeukte, met touwtjes bij elkaar gebonden bestelbusjes aller tijden! In deze bestelbusjes zijn zitplaatsen gemaakt om zo dienst te doen als trotro.

 

 
   

Green Turtle, een klein vissersdorpje in Zuid Ghana

Omdat dit ook het meest gangbare en betaalbare vervoer is voor de Ghanezen, zaten we vaak opgepropt met 20 personen in een 15 persoonsbusje. Vaak worden deze trotro’s ook nog eens volgeladen met beesten. Kippen, geiten en een speenvarken zijn mij niet onbekend gebleven. Tevens kan ik zeggen dat ik nog nooit in een trotro heb gezeten waarvan de voorruit géén barsten bevatte! Hoewel dit allemaal erg ongemakkelijk klinkt, konden we vaak ook kiezen om een taxi te nemen. Maar u kunt begrijpen dat dit lang niet zo vermakelijk was als een trotroritje!

De leefomgeving
Ghana heeft vele mooie, maar ook minder mooie dingen te bieden. Een van de minder mooie dingen is zeker de vervuiling. Overal ligt afval, zelfs de open riolen liggen stampvol met van alles en nog wat. Nergens zijn afvalbakken te vinden en mensen schromen niet om vlak voor je voeten afval te dumpen. Wat je ook vaak ziet zijn auto’s of busjes die met pikzwarte uitlaatgassen rondrijden. Zeker als je daarachter rijd is het echt geen pretje. De overheid probeert voor deze vervuiling wel wat maatregelen te treffen, maar echt daadkrachtig zijn ze er niet in. Ondanks deze vervuiling blijft Ghana een prachtig land. Het land kent een grote diversiteit in natuur en landschappen. Het zuiden is ontzettend groen en er zijn zelfs nog stukken regenwoud te vinden. Overal langs de kust is strand, vaak omringd door palmbomen! Het meeste gebergte kun je vinden in het oosten. Prachtige watervallen en rotsen kun je daar bezoeken. Verder naar het noorden toe wordt het landschap vlakker, open en vooral warmer! Ook de diversiteit in diersoorten is groot. Tijdens mijn verblijf heb ik vele diersoorten in het wild mogen aanschouwen waaronder olifanten, nijlpaarden, krokodillen, apen, herten, everzwijnen, en ga maar door.


Onvergetelijke ervaring

Steeds meer en meer reizen studenten naar het buitenland af om een deel van hun opleiding daar uit te voeren. Ik kan maar één ding zeggen, en dat is: Ga ervoor! Het is voor mij een ontzettend leerzame periode geweest. Hoewel hartverscheurende momenten er nu eenmaal bijhoren, overwinnen de mooie momenten het zeker! Het is een ervaring geweest die ik absoluut niet had willen missen!

Silvia Westra