Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en omstreken

35e jaargang september 2009
 

Jack Brandsma timmert aan de weg
 

Kampeerders weten dat het kan. Je keuken, slaapkamer en woonkamer oppakken en op de gewenste plek weer opbouwen. Hetzelfde zou je kunnen doen met je kantoor. Interieurarchitect en productontwerper Jack Brandsma uit Garmerwolde maakt daarvoor mobiele werkplekken.

Jack (1969) woont met Françoise de Thouars en hun kinderen Pelle (bijna 6) en Sil (bijna 2) aan de Dorpsweg in Garmerwolde. Een beetje achteraf, want hun huis ligt verscholen achter het grote witte ‘Oostenrijkse’ pand ongeveer halverwege de weg.

 

 
   

Jack Brandsma: “Ik heb het geluk gehad dat ik op de middelbare school een goede tekenleraar had”. (Foto: Ton Bouchier)

Wie Jack en Françoise niet van gezicht kent, heeft wellicht ooit hun grote witte bestelbus gezien. SpareSpace & Friends staat er in grote letters op, met daaronder Salone del Mobile, Via Ventura in Milano. De witte bus reed ooit door Milaan als een uitnodiging voor een meubelexpositie. Want als ontwerper ‘timmert’ Jack ook in het buitenland aan de weg. Maar wat betekent dat opschrift precies? Daarover vertelt hij in een gesprek over kistmeubels, kunst en styling.

Sneeuwbaleffect
SpareSpace oftewel RestRuimte zou je de specialiteit van Jack kunnen noemen. “Ik ben een van de oprichters en ook bestuurslid van de stichting RestRuimte. Met restruimte bedoelen we leegstaande, overgebleven ruimtes. Winkelpanden bijvoorbeeld of loodsen. Die ruimtes maken we geschikt voor tijdelijk gebruik door startende ondernemers, meestal kunstenaars, vormgevers, fotografen of schrijvers.” In die ruimtes staan de SpareSpace-meubels of kistmeubels van Jack: een krat, die open geklapt kan worden en dan verandert in een bureau, vergadertafel of zelfs een kleine keuken, compleet met verlichting. Het staat er allemaal in twee uur en is ook even snel weer afgebroken. Alles wat nodig is naast een ruimte, is water en stroom. Als een pand wordt verhuurd of verkocht, verhuizen de ondernemers naar een andere plek. “Het idee dat je als een nomade door de stad trekt, spreekt erg aan”, vertelt Jack. “Het heeft mij persoonlijk ook erg veel publiciteit opgeleverd. Er is veel over geschreven, onder meer in een Italiaans blad. De journaliste had mij via internet gevonden. Ik heb haar gevraagd of ze me kon helpen aan contacten en zo ontmoette ik Mariano Pichler, een bekende architect en kunstverzamelaar. Hij heeft me uitgenodigd om mijn werk te presenteren op de Salone del mobile in Milaan, wereldwijd de belangrijkste beurs op het gebied van designmeubels en kunst. Daar komt ook altijd veel Nederlandse pers, en als je als Nederlander op die beurs staat, ben je voor hen interessant. De beurs heeft dan ook een sneeuwbaleffect gehad.” In het afgelopen voorjaar stond Jack opnieuw op de prestigieuze beurs, mét ‘friends’: een aantal Groningse ontwerpers onder wie ook oud-Garmerwoldenaar Crijn Mandema.

Een paar ontwerpers
Jack en Françoise kennen elkaar van Academie Minerva, waar ze allebei interieurarchitectuur studeerden. Onder de naam ‘Een paar ontwerpers’ werken ze samen in opdracht. “We begonnen voor familie, vrienden en dat breidde zich steeds meer uit. Dit was jarenlang onze broodwinning.” Nu er kinderen zijn, werkt Françoise iets minder. Jack doet interieur- en kunstopdrachten en werkt onder meer veel voor Vos Interieur, de landelijk bekende woonwinkel in Groningen. Françoise’s specialiteit is vooral het interieur. Maar denk niet dat ‘Een paar ontwerpers’ hetzelfde doet als wat je in de populaire stylingsprogramma’s op televisie ziet. “Heel veel mensen noemen zich ontwerper. Maar interieurarchitect is een beschermde beroepstitel, waarvoor je een jarenlange studie moet hebben afgerond. Het is echt meer dan een leuk kleurtje uitzoeken. Het gaat om een visie op wonen en leven”, vindt Françoise. “Er zijn al zoveel spullen op de wereld. Wat moet je daar nog aan toevoegen, denk ik wel eens”, voegt Jack toe. “Eigenlijk zit ik dus in een soort spagaat, want ik bedenk wel steeds nieuwe dingen. Maar ik wil goede producten maken, die mensen heel lang gebruiken, die ze koesteren en die hen plezier geven. Dat is mijn bijdrage aan de duurzaamheid.”

Toegepaste kunst
In de vide van de winkel van Vos Interieur hangt een grote lichtinstallatie van de hand van Jack met zijn herkenbare lampen. De lampen lijken op ufo’s en heten daarom ‘Major Tom’. “Hier komen mijn twee vakken bij elkaar, productontwerpen en interieurarchitectuur. Het gaat niet alleen om de lampen, maar ook om wat je er ruimtelijk mee doet. Wat ik maak is altijd functioneel, je kunt het dan ook toegepaste kunst noemen.” Een ander voorbeeld is de Caterpillar (rups), de harmonicabank van honderd meter die hij ooit ontwierp voor het festival Noorderzon. “Het is een ingreep in de ruimte, het is een object, maar je kunt er ook op zitten.”

Leerschool
“Ik kom niet uit een familie van kunstenaars of architecten. Maar ik heb het geluk gehad dat ik op de middelbare school een goede tekenleraar had. Hij zag mijn kwaliteiten en hij heeft mij deze richting gewezen. Daar ben ik hem erg dankbaar voor.” In de jaren op Minerva leerden Jack en Françoise hun eigen visie en filosofie ontwikkelen. “Hoe sta je in het leven en hoe sta je in het vak. Daar moest je goed over nadenken en elke keuze moest je kunnen verantwoorden. Dat maakt je tot een kunstenaar met een eigen stempel, maar het was wel erg rationeel.” Dat was anders op het Royal College of Art in Londen waar Jack in 2001 afstudeerde op productontwerpen.

 
   

  Jack met zijn 'Major Tom' lampen (Foto: Ton Bouchier)

 “Daar vond ik mijn plezier in het spelen terug, het op intuïtie ontwerpen.” Uit die tijd dateren ook de speelse krukjes die er bijna uitzien of ze gekneed zijn. Heel veel heeft hij ook geleerd van Piet Hein Eek, de bekende ontwerper en maker van producten van sloophout. Drie maanden zou hij daar stage lopen. Hij bleef er een jaar. “Je kunt maken wat je wilt, maar je moet het wel zelf bedenken. En: alles is mogelijk, maar doe het op je eigen manier. Dat heb ik van hem geleerd.”

Meer weten of werk van Jack zien?
Krukjes van Jack en andere vormgevers zijn tot 24 december te zien op de tentoonstelling ‘Visie op het krukje’ in Het Filiaal Centrum Beeldende Kunst aan het A-kerkhof in Groningen. Zie ook de lichtinstallaties ‘Major Tom to groundcontrol’ (voorgevel van De Oosterpoort Groningen) en Groundcontrol to Major Tom #2’(Vos Interieur Maupertuus). Jack heeft een werkplek in de Trefkoel in winkelcentrum Paddepoel. Kijk ook eens op www.jackbrandsma.com en www.restruimte.nl.

Anne Benneker