Activist in hart en nieren

In het decembernummer lieten we u kennismaken met een aantal vrijwilligers uit Garmerwolde en Thesinge. Het "Jaar van de Vrijwilligers" 2001 is inmiddels ten einde, maar de waardering voor hun werkzaamheden blijft. Niet voor niets worden zij de "smeerolie" van de samenleving genoemd, degenen die de leefbaarheid in onze omgeving helpen vergroten. Daarom zult u ook dit jaar weer een aantal van die vrijwilligers in de tegenkomen.

Zijn gedachten en ideeën grensden dicht aan het communisme, volgens Menno. Hij bestreed maatschappelijk onrecht vooral met woorden; op vergaderingen was hij een geducht spreker. In 1987 overleed hij.
Menno typeert zichzelf meer als iemand die ook de barricaden opgaat, iets wat zijn vader niet zou doen. In 1998 raakte hij betrokken bij de Stichting Groningen Veilig en hij zet zich hiervoor met hart en nieren in. Daarover gaat dit artikel.

Veilig is het sleutelwoord
Dat veiligheid in onze samenleving een belangrijk onderwerp is, weet inmiddels iedereen. In de jongste debatten in de aanloop naar de verkiezingen in mei van dit jaar willen politici graag scoren met dit onderwerp, in de media komt het onderwerp veelvuldig aan de orde, er is kortom een algemeen aanvaarde aandacht en draagvlak voor veiligheid en maatregelen die in dat kader genomen moeten worden.
Een aantal gebeurtenissen in een vrij recent verleden recht­vaardigen die aandacht.
Zo werd in de zomer van 1998 het actiecomité Groningen Veilig opgericht, naar aanleiding van een aantal onopgeloste moorden in de stad en onvrede over het opsporingsbeleid van politie en justitie bij de nabestaanden. Initiatiefnemer was Jaap de Ruijter de Wildt, de vader van de in 1997 vermoorde Anne.

Hun eerste actie was het verzamelen van handtekeningen, om zo de heropening van deze onopgeloste moordzaken te bewerkstelligen. De actie werd een groot succes.
Elders in Nederland bestonden ook al actiegroepen tegen zinloos geweld; het actie comité in Groningen werd een stichting en al deze groeperingen verenigden zich uiteindelijk in een Landelijke Organisatie voor Veiligheid en Respect (LOVR).
Groningen Veilig heeft vijf bestuursleden, waarvan Menno er één is. De Ruijter de Wildt vervult de rol van voorzitter.

Oude bekenden
Hoe raakt iemand uit Thesinge betrokken bij deze organisatie? Daarvoor gaan we even een stukje terug in het (actie)verleden van Menno Ridder. Eind jaren zeventig was hij werkzaam bij de Sociale Werkvoorziening in Appingedam. Er was sprake van een slechte relatie tussen directie en werknemers; in de ogen van de laatsten werd er door de directie een wanbeleid gevoerd en men kwam in actie, waarbij Menno een van de aanvoerders was. In eerste instantie werd contact gezocht met de vakbond voor juridische ondersteuning, maar het resultaat was onbevredigend. Tenslotte klopten ze aan bij een praktijk van Sociaal Advocaten in de stad (het Advocaten Collectief), dat wel bereid bleek de werknemers in hun strijd te steunen. Ruim een jaar zette de advocaat de Ruijter de Wildt zich in voor deze zaak en niet zonder succes. Zo was de kennismaking tussen Menno Ridder en Jaap de Ruijter de Wildt een feit. Er waren vele contacten over en weer en zo leerde Menno ook de familie van Jaap kennen. Toen hij enkele jaren later, voor weer een andere zaak, opnieuw rechtsbijstand nodig had, deed hij wederom een beroep op hem.

Op zijn beurt had De Ruijter de Wildt in 1998 bij de oprich­ting van het comité Groningen Veilig behoefte aan ondersteuning van ervaren actie­voerders. Op een zaterdagmiddag stond hij onverwachts bij Menno en Zus op de stoep, om Menno voor de goede zaak te winnen. Deze was zeer verrast door het onverwachte bezoek. Samen met Zus had hij de publiciteit rondom de moord op Anne op de voet gevolgd; hij had haar immers als klein meisje al gekend. Er was dus niet veel bedenktijd nodig: Menno was onmiddellijk bereid te helpen.

Groningen Veilig is inmiddels een geaccepteerde gesprekspartner van de Regiopolitie, met wie maandelijks over het te voeren veiligheidsbeleid overlegd wordt. Dankzij het gehoor dat zij er uiteindelijk vonden, verbeterden de contacten en konden een aantal moorden tenslotte opgelost worden. Erkenning werd ook gevonden in de oprichting van het zogenaamde "Cold Case Squad", waarmee Groningen een primeur had. Dit speciale opsporingsteam (dat later navolging vond in de regio Utrecht/­Amsterdam) moet voorkomen dat moeilijk oplosbare zaken in de kast belanden en onopgelost blijven.

Het heeft zijn nut bewezen, zoals wij allemaal hebben kunnen vernemen eind 2001, toen eindelijk de moordenaar van Annette van Reen ('94) en Anne de Ruijter de Wildt ('97) ontmaskerd werd. Ook aan het opsporen van Van E. – de moordenaar uit Harkstede, die de dood van drie prostituees op zijn geweten heeft – droeg dit team én Groningen Veilig bij.

Subsidie en een eigen kantoor
Wie denkt dat Groningen Veilig na de behaalde successen en erkenning zijn doel bereikt heeft en rustig aan gaat doen, heeft het mis. De activiteiten worden eerder uitgebreid dan ingekrompen. Uit het hele land komen vragen en verzoeken om hulp en advies. Behalve de zichtbare activiteiten stelt de Stichting zich ook ten doel om individuele vragen om ondersteuning (bv. van slachtoffers en nabestaanden) te beantwoorden.
De activiteiten vinden nu nog grotendeels plaats vanuit het huis van de initiatiefnemer en worden door vrijwilligers gedaan. Op 16 januari werd bekend dat - naast een subsidie van het rijk - Groningen Veilig ook subsidie van de gemeente Groningen krijgt. Daarmee gaat een brandende wens in vervulling, namelijk het openen van een eigen kantoor en het aantrekken van twee betaalde medewerkers. Op deze wijze hoopt Groningen Veilig haar doelstellingen nog beter te kunnen verwezenlijken.

Concrete doelen
Veiligheid als doel is moeilijk te verwezenlijken. Volledige veiligheid bestaat niet en de Stichting wil voorkomen dat ze burgers angst aanjaagt. Daarom kiezen ze voor concrete doelen, zoals:
- Verbetering van de positie van slachtoffers en nabestaanden
- "Waakhond" functie en goede communicatie t.o.v. politie & justitie
- Aandacht voor mogelijkheden m.b.t. DNA onderzoek
- Aandacht voor mogelijkheid tot het vragen van 2nd opinion (in bv. zaak Marianne Vaatstra)
- Protocol ontwerpen dat door politie, justitie en hulpverle­ning in geval van moord gebruikt wordt (voorkomen langs elkaar heen te werken)
- Voorlichting en contacten, m.n. naar jongeren toe

Bovendien heeft Groningen Veilig een eigen website (www.groningen-veilig.myweb.nl) en zij geeft ieder seizoen het blad "Veilig" uit, dat o.a. bij gemeentehuizen, ziekenhuizen, bibliotheken en een aantal horecagelegenheden te vinden is. Wie belangstelling heeft voor het werk van Groningen Veilig, kan natuurlijk ook contact opnemen met Menno Ridder. Hij beschikt over veel informatie (nota's, tijdschriften) én natuurlijk motivatie. Zo kun je als activist en vrijwilliger uit het hoge Noorden zomaar middenin de Haagse politiek belanden. En dat allemaal zonder stropdas! Wij zullen vast nog meer horen van de Stichting Groningen Veilig en wensen hen succes bij het verwezenlijken van hun doelen.

 Susan de Smidt