Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde Thesinge en omstreken

36e jaargang juni 2010
 

Wat heeft Thesinge met het Theehuis van Selwerderhof?
 

Alweer een hele poos geleden, bracht ik een bezoek aan Nellian Dijkema. Om iets te horen over haar werk als uitvaartbegeleider, en over een vorig jaar verschenen boekje over het Theehuis op begraafplaats Selwerderhof te Groningen. Door de vele tussendoor gekomen kopij nu dan eindelijk op de persen van de .
De geur van de beginnende lente hangt over het land. De wind zit weer in het zuidwesten, de benen moeten dus even flink in beweging op de Bovenrijgerweg. Halverwege plant ik mijn fiets tegen de achtergevel van de deel van de boerderij van Nellian Dijkema en Herbert Koekkoek. Door de duisternis (hier is het nog!) zoek ik op de tast mijn weg naar de voordeur. Binnen hangt een sfeer van warmte en rust, word ik getrakteerd op kruidenthee en heerlijke biologische rozijnenkoekjes, en begint Nellian haar levensverhaal.…

De dood als wezenlijk onderdeel van het leven
“Sinds mijn broertje tijdens zijn geboorte overleed (hij werd doodgeboren, werd een dag van te voren duidelijk) is de dood sterk aanwezig in mijn leven. Al van jongs af heb ik er vragen en gedachten over. Ook mijn vader verloor een broer en zijn vader, mijn opa, tijdens de oorlog. Een volgend aangrijpend moment was het verlies van een zoontje van een goede vriendin door een brand, begin jaren negentig. Een schokkende ervaring, die om goede begeleiding vroeg om het plotselinge overlijden te kunnen verwerken. De uitvaart bleek echter heel moeilijk te regelen zoals ze zelf graag wilde.
Het jongetje mocht niet thuis worden opgebaard, familie en vriendjes mochten hem niet meer zien uit angst voor een mogelijk te schokkende ervaring. Toen vervolgens een leerling verongelukte merkte ik hoe de kille en grauwe sfeer van het uitvaartcentrum, en het formele handelen van de uitvaartondernemer het de andere leerlingen ongemakkelijk maakte en hen van hun stuk bracht. Bij uitvaarten zag ik nauwelijks ruimte voor een eigen invulling.
De veel gebruikte vormgeving rond de dood vond/vind ik afstandelijk en erg somber. Nabestaanden kunnen zich door de sterk geregisseerde aanpak erg ongemakkelijk voelen en niet zichzelf zijn.

 
   

Nellian Dijkema (Foto: Myla Uitham).

En dat terwijl het overlijden zo een wezenlijk en bijzonder aspect van het leven is... Ik kreeg een sterke behoefte daar iets mee te doen.”

De omscholing tot (alternatieve) uitvaartbegeleider
Oorspronkelijk wilde Nellian modeontwerpster worden, maar belandde in het onderwijs. Eerst als docent tekenen en textiele werkvormen op het LBO en later als leerlingbegeleider bij het Schakel Onderwijs voor Schoolverzuimers. “Ik zocht spijbelende, moeilijk opvoedbare kinderen thuis op, om ze te motiveren weer naar school te gaan. Helaas voelde ik me steeds minder thuis in de organisatie, en na een periode van ziekte besloot ik na twintig jaar onderwijs een nieuwe stap in mijn leven te maken, en in de uitvaartzorg te stappen.”
“De keus voor de uitvaartzorg kwam voort uit mijn eigen ervaring met uitvaarten en het lezen van een boek waaruit bleek dat de begeleiding van uitvaart en rouwverwerking ernstig tekort schoot. Ook werd ik geboeid door een artikel in de Opzij over een vrouw die een alternatieve uitvaartonderneming was begonnen. Ik volgde de post-HBO-Verlieskunde, verdiepte me in de uitvaartbranche, liep stage bij een mortuarium en behaalde het vakdiploma uitvaartverzorging. In 1994 ging ik als uitvaartverzorger aan de slag, de eerste drie jaar samen met oud-Thesinger Gonnie Pater en sinds 2007 samen met Anna Poppink, met wie ik sinds september vorig jaar een V.O.F. vorm.”
Nellian en Anna hebben hun vestiging aan de Schoolholm, onder de der Aa-kerk, in hartje binnenstad. Daar organiseren Nellian en Anna ook lezingen, tentoonstellingen en bijeenkomsten voor nabestaanden en geďnteresseerden. Het blijkt geen somber ingericht uitvaartbedrijf, maar eerder een plek om ‘gewoon even binnen te lopen’. Licht en toegankelijk, met een vrolijke grafkist en fraai vormgegeven grafstenen en urnen als moderne sculpturen.

Boeddhistische opvattingen over leven en sterven
“Het is heel bijzonder om nabestaanden en stervenden te mogen begeleiden in een zeer wezenlijke levensfase. Bij de begeleiding heb ik veel aan de Boeddhistische opvattingen over geboorte, leven en sterven. De overledene en nabestaanden zelf staan centraal, en niet de vastomlijnde protocollen van de uitvaartzorg. We geven de nabestaanden zoveel mogelijk ruimte om op hun eigen manier de uitvaart te kunnen vormgeven. Het helpt bij de rouwverwerking om bijvoorbeeld de kist door de kinderen te laten beschilderen, zelf muziek maken, zelf te spreken….
De praktische kant is dat er in korte tijd heel veel geregeld moet worden. Veel doet Nellian zelf: samen met de naasten het lichaam verzorgen en opbaren, ontwerpen van kaarten en advertenties, etc. Het is ook een grote uitdaging om de branche steeds goed mee te krijgen bij de soms ongewone vragen. Bijvoorbeeld het zelf dragen van de kist tot in het graf gaf voorheen grote discussies, maar dat wordt nu breder geaccepteerd.”

Van baarhuis naar theehuis
Naast haar werk bezocht Nellian de Selwerderhof ook geregeld om naar het graf te gaan van haar moeder en haar broertje. Zo ook op een gure winterochtend in 2000. Ze kreeg het koud en wilde weer huiswaarts.

 
   

Het Theehuis Selwerderhof (Foto: Wim van Rink)

Ze liep een zijpad in, en zag het baarhuisje staan, prachtig gelegen tussen het geboomte, maar slechts in gebruik als opslagplaats voor tuingereedschap … : zou een bestemming als theehuis niet beter zijn, een plek om even op te warmen en iets warms te drinken?
Ze benaderde de begraafplaatsbeheerder en deed de gemeente Groningen een voorstel om in het gebouwtje een theehuis te realiseren. “Iedereen reageerde positief op het voor Nederland unieke voorstel. Toen onderzoek uitwees dat de behoefte aan een theehuis inderdaad groot was, nam de gemeente het opknappen en inrichten volledig voor haar rekening!” Nellian richtte de stichting Accolade op om het theehuis geheel met (30!) vrijwilligers te kunnen exploiteren.” Vrienden en familie hielpen flink mee: de dochters van Nellian leveren hun bijdrage met hun horeca-ervaring, en Herbert (Koekkoek) en Jan Boxem (van de Morgenster aan de Thesingerweg) maakten de meubels voor het theehuis.
Buiten is er een terras, binnen is o.a. een grote collectie boeken te vinden, er is een kinderhoek en op speciale dagen is er een knutseltafel. De bezoekers waarderen de ongedwongen sfeer en de persoonlijke benadering. Zelfs de burgemeester en wethouders van Groningen spraken hun waardering uit voor het theehuis-initiatief en de inzet van alle vrijwilligers.

Het reilen en zeilen vereeuwigd in het boek 'Het Theehuis Selwerderhof'
Vanwege het 60-jarig bestaan van Selwerderhof werd afgelopen najaar door Nellian en Paulien Andriessen (tekstschrijfster) het boekje 'Het Theehuis Selwerderhof' gepresenteerd.
Nellian haalt een exemplaar uit de kast: het blijkt een mooi werkje over de geschiedenis, de verbouwing en de ligging van het theehuis. Ook behandelt het op toegankelijke wijze aspecten rond overlijden en rouwverwerking, de begraafplaats met haar prachtige bomen, reeën en vogels, kunst & cultuur, over bezoekers en passerende Pieterpad-wandelaars. De vrijwilligers die vol toewijding het theehuis draaiende houden vormen de rode draad in het boekje.
Het theehuis is elke dag vanaf 10.30 uur open,’s zomers tot 17.00 uur en ’s winters tot 15.30 uur. Het is een bezoekje waard, op de fiets, op een mooie zomerdag.

Ernst Lofvers