G&T2013

Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde, Thesinge en omstreken

39e jaargang - november 2013 

Gemeentelijke ontwikkelingen

201311

Wethouder Peter Heidema (foto: Mareen Becking)

 

Peter Heidema uit Thesinge is wethouder van de gemeente Ten Boer, met in zijn portefeuille naast sport, onderwijs, cultuur ook het Sociale Domein. Dat laatste is een nieuw verzamelwoord voor de portefeuilles jeugd, zorg en werk. De gemeente heeft op dit moment te maken met een aantal ingrijpende veranderingen, vaak verbonden aan de noodzaak tot bezuinigen. Juist Peter heeft in zijn portefeuille veel met die veranderingen te maken. De G&T Express spreekt hem hierover.

Veranderingen
Peter Heidema steekt vol enthousiasme van wal over de grote uitdagingen waar de gemeente voor staat. Het Sociaal Domein, bijvoorbeeld, valt nu nog onder rijks- en provinciale verantwoordelijkheid, maar deze taken komen per 1 januari 2015 bij de gemeenten te liggen. De gedachte is dat de gemeenten deze ondersteuning beter kunnen invullen, omdat ze dichter bij de bevolking staan. Peter zegt dat hij achter het concept staat, maar zich zorgen maakt over het proces van decentralisering van rijk naar gemeente. Vanuit het kabinet is nog heel veel onduidelijk wat voor taken precies overgaan en over welke budgetten de gemeente kan beschikken. Dergelijke veranderingen gaan onder andere over de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). De kosten voor de staat betreffende de AWBZ stijgen ieder jaar met 4%. Dat is niet meer op te brengen. Het doel van de overheid is niet alleen deze groei te remmen, maar om de kosten zelfs te verlagen. Om dit te bereiken wordt vanuit de overheid betrokkenheid van burgers bij de mensen in hun buurt gestimuleerd en wordt er steeds meer een beroep gedaan op de zelfredzaamheid van mensen en hun omgeving.
De gemeente Ten Boer voert al enige tijd gesprekken met verschillende instellingen in de regio over de invulling van die veranderingen, welke over het algemeen goed verlopen. Van het geld dat elke gemeente krijgt is provinciaal afgesproken dat vooralsnog ongeveer 90% naar de bestaande zorginstellingen gaat. Dit om de continuïteit in de huidige zorgverlening te kunnen garanderen. De gemeente wordt na 1 januari 2015 wel de regisseur en bepaalt met welke instellingen ze in de toekomst samenwerkt. De overige middelen worden ingezet om nieuwe vormen van zorg en ondersteuning binnen het Sociaal Domein te financieren.
Al met al is nog wel veel onduidelijk en dit maakt het voor gemeenten lastig om de transformatie vorm te geven. Desalniettemin is onze kleine gemeente Ten Boer in de praktijk al behoorlijk op weg om in te spelen op die nieuwe ontwikkelingen (zie hieronder). Toen minister Ronald Plasterk tijdens een bijeenkomst zijn zorgen uitsprak of kleine gemeenten al die nieuwe veranderingen wel waar zouden kunnen maken, nodigde burgemeester Van de Nadort hem uit om in de gemeente Ten Boer te komen kijken. De minister kwam en was onder de indruk over de aanpak in onze gemeente.

De aanpak in de gemeente Ten Boer
Het uitgangspunt van de gemeente is om mensen de kwaliteit van zorg die ze nu ontvangen te laten behouden, ook in de toekomst. Maar om die zorg betaalbaar te houden moet er ook bezuinigd worden en moeten we zoeken naar een manier om de zorg op een andere manier te geven. 'Neem bijvoorbeeld de jeugdzorg', vertelt Peter. 'In de gemeente Ten Boer heeft 18% van de kinderen en jongeren een diagnose voor één of andere vorm van jeugdzorg. Landelijk is dat 11%, dus statistisch gezien zit onze gemeente heel hoog. En dat terwijl het allesbehalve een achterstandsgebied is. Er wordt nu eerst onderzocht waarom dat percentage in onze gemeente zo hoog is en hoe we hier als gemeente iets aan kunnen doen.'
De gemeente wil de zorg minder bureaucratisch maken. Er zijn daarom vier zogenaamde dorpscoaches aangesteld. De coaches werken vanuit De Deel, gevestigd in het gemeentehuis en zijn op gezette tijden direct aanspreekbaar. Men kan er bijvoorbeeld terecht met vragen over opvoeden en opgroeien van kinderen, werk en uitkering, WMO-voorzieningen en diensten. Ook komen de coaches bij mensen thuis en hebben daardoor meer inzicht in wat er in de gehele context speelt. Als iemand bijvoorbeeld een aanvraag doet voor de regiotaxi gaat de dorpscoach er naar toe en geeft, als er aan de criteria is voldaan, direct toestemming. In het verleden zorgde de bureaucratie ervoor dat zo'n aanvraag lang kon duren. De coaches hebben het mandaat om zoveel mogelijk direct hulp te bieden of om te verwijzen naar andere instanties. De zaken worden dus, voor zover mogelijk, direct aan de keukentafel behandeld, en dan is 'aan de keukentafel' niet eens per se een metafoor. De dorpscoaches zijn directer betrokken bij de burgers. Noaberschap werkt beter dan loketten en formaliteiten is het idee. En daarnaast kost het ook minder: een win-win situatie.
De dorpscoaches worden steeds bekender, ook in Garmerwolde en Thesinge. Ze leggen contact met bewoners via de Verenigingen van Dorpsbelangen, maar ook met ouderen in Garmerwolde en Thesinge, bijvoorbeeld via de Verzoamelstee. Want niet alleen voor jeugd- maar ook voor ouderenzorg zijn er veranderingen op til. De gemeenten worden in de toekomst verantwoordelijk voor de dagbesteding. In al deze contexten benadrukt Peter de beoogde toenemende rol van de gemeenschap zelf.

Financiële problemen
De wethouder haalt ook een aantal andere belangrijke veranderingen aan. 'Net als menig andere Nederlandse gemeente verkeert ook Ten Boer in financiële problemen. De voornaamste oorzaak hiervoor zijn gronden die zijn aangekocht voor woningbouw, maar sinds het instorten van de woningmarkt geen inkomsten opleveren terwijl de rentelasten gewoon aanhouden. Ten Boer zit hierdoor met een schuld van 10 miljoen euro. Formeel gezien is de gemeente zelf hieraan schuldig, maar dit betekent allerminst dat het financiële tekort uitsluitend een gemeentelijke aangelegenheid is. De grondaankopen zijn destijds namelijk mede op verzoek van de provincie gedaan: vanuit de regiovisie Groningen-Assen kreeg Ten Boer de opdracht jaarlijks 45 nieuwe woningen te bouwen. Ook is de gemeentelijke begroting verder gewoon op orde. Er wordt derhalve een oplossing gezocht in samenwerking met de provincie en het rijk.'
In deze context is 7 november jl. de gemeenteraad akkoord gegaan met de aanvraag van de zogenaamde Artikel 12 status. Dat komt er ruwweg op neer dat de gemeente Ten Boer financieel gezien onder curatele wordt gesteld van het rijk. De gemeente mag daardoor geen besluiten nemen die leiden tot extra lasten of minder inkomsten; kortom de gemeente moet bezuinigen. Een voorbeeld hiervan is het voorstel om de OZB-belasting met 3,8% te verhogen. Dit voorstel van het college is echter op 7 november door de gemeenteraad afgekeurd, omdat het niet te rijmen viel met waardedalingen van panden door de aardbevingenproblematiek. 'Voor een eventuele OZB-verhoging moeten we eerst de bevindingen van de commissie Meijer afwachten', aldus Peter.
Op de vraag wat deze bezuinigingsdruk zal betekenen voor zijn sociale portefeuille, zoals bijvoorbeeld de bovengenoemde jeugdzorgplannen, geeft Peter aan dat geld voor het Sociaal Domein 'geoormerkt geld' blijft. De Artikel 12 status zal dus worden aangevraagd zonder gevolgen voor de zorg. Die plannen kunnen dus gewoon blijven doorgaan. Een en ander betekent wel dat er zal moeten worden gezocht naar andere mogelijkheden om te besparen, en daar is het college uiteraard druk mee bezig.

Gemeentelijke herindeling
Dan zijn er ook nog de veranderingen betreffende de gemeentelijke herindeling. De overheid wil het liefst dat de hele provincie in een keer heringedeeld zal worden. Groningen en Ten Boer zijn beoogde partners, en op 13 november jl. heeft ook het college van Haren de gemeenteraad geadviseerd met Groningen te fuseren. Of de raad van Haren akkoord gaat wordt binnenkort duidelijk. Ten Boer heeft gezegd schuldenvrij over te willen gaan. De Artikel 12 status biedt ook niet bepaald een solide grond voor samenwerking. Op dit moment heeft herindelen voor Ten Boer dus geen prioriteit. 'Hoe dan ook, die herindeling gaat er naar verwachting wel komen, waarschijnlijk over drie tot vier jaar', zegt Peter. 'We gaan ons er echter wel sterk voor maken dat De Deel postcodegebied-gerelateerd blijft, dus dat de zorg volgens de nieuwe opzet in de dorpskernen van de gemeente zal blijven bestaan. Ik zou heel graag, als de gezondheid het toelaat, de komende vier jaar deze klussen af willen maken en onder andere borgen dat de aanpak met dorpscoaches blijft zoals het nu functioneert. De mensen zijn voor mij belangrijker dan formele regels en systemen.'

Harjo de Poel