G&T2013

Maandelijks Nieuwsblad voor Garmerwolde, Thesinge en omstreken

45e jaargang - maart 2020  

Tentoonstelling in kerktoren Garmerwolde geopend

202003a

En toen was het zo ver: sleutelbewaarders Noor Zelders en Lotte Mandema
openden de deur van de toren (foto Sieb-Klaas Iwema)


Bijna een jaar lang was het terrein rondom de kerk van Garmerwolde een ontoegankelijke bouwplaats. Wat gebeurde daar toch allemaal? Vrijdagmiddag 28 februari werd dat duidelijk. Ter ere van de opening van de tentoonstelling Feest! In Oost en West in de toren vond in de kerk een feestelijke bijeenkomst plaats. Daarin werd ook de Schoolkerk gepresenteerd. En deze middag was ook de vuurdoop voor restaurant Atelier AvecPlezier.

Wat is er gebeurd?
Het oude kerkgebouwtje Kerkhörn is vervangen door een splinternieuw ontvangstgebouw, ontworpen door architect Marnix van der Scheer van MX13. In dit gebouw starten Remco de Raad en Mirte Metz uit Thesinge hun restaurant Atelier AvecPlezier. Ze serveren er koffie en thee met huisgemaakt gebak of een andere lekkernij en een heerlijke lunch.
Op het kerkhof zijn de contouren van het verdwenen middenschip - dat in 1859 werd gesloopt - weer zichtbaar gemaakt. 
In de kerk zelf zijn op het eerste oog geen veranderingen. Maar vergis je niet. De entree aan de westzijde is aan de binnen- en buitenzijde opgeknapt. De hele vloer in het middengedeelte van de kerk is eruit geweest en voorzien van vloerverwarming. Daarna zijn de bestaande plavuizen weer teruggelegd.
In de middeleeuwse toren is de spectaculaire tentoonstelling Feest! In Oost en West te zien. Een grote witte Escher-achtige trap voert je langs de ene kant omhoog, en langs de andere kant naar beneden. Ook deze inbouw in de toren is ontworpen door MX13. Laatste nieuws: de toren is voorgedragen voor de Dutch Design Awards!
Op je tocht door de toren kom je presentaties tegen van feesten: vier uit het christendom en vier uit de islam. Studio 212 Fahrenheit zorgde voor de vormgeving van deze acht feesten. Het zijn geen vitrines met objecten erin om te bekijken, maar interactieve presentaties. Zo is de islamitische vastenmaand ramadan verbeeld door een zogenoemde zenuwspiraal: een metalen buis in de vorm van eten en drinken waar je een ringetje langs moet leiden zonder het metaal te raken. Het vereist immers beheersing en concentratie om eten te laten staan. De installatie voor Hemelvaart bestaat uit een virtuele lift. En vandaar kom je boven in de toren bij een schitterend uitzichtpunt over het Groninger land.
De locatie gaat draaien onder de naam Schoolkerk. Op schooldagen komen er schoolgroepen. Maar in de weekenden zijn de kerk, de toren en het Atelier open voor iedereen.

202003b

De kerk zat goed vol. Op de voorgrond de kinderen van OBS Garmerwolde.
(foto Sieb-Klaas Iwema)


De opening: verhalen, film en champagne
Voor de ingang van de kerk schonken Remco de Raad en Mirte Metz van Atelier AvecPlezier koffie en thee met speciaal door Remco bedachte Schoolkerkkoeken. Al gauw stroomde de kerk vol, elke bank, elke stoel was bezet. De kinderen van OBS Garmerwolde zaten en lagen op de speciale Schoolkerkkussens op de grond. Er waren toespraken, misschien wel wat veel. Maar dat zegt ook iets over de vele hoofden die zich over dit project hebben gebogen, de vele handen die eraan gewerkt hebben.
Christiaan Velvis, bouwkundige van Stichting Oude Groninger Kerken, vertelde over het lange proces waarbij creatieve ideeën vertaald moesten worden naar de ‘harde’ wereld van steen, hout, beton en staalconstructies. Hij benadrukte nog eens hoe complex het was om zo’n ingewikkelde inbouw te maken in een middeleeuwse toren, met oude balken, klokkenstoel, luidklok en uurwerk waar rekening mee gehouden moest worden. Hij zwaaide alle werkers lof toe: ‘Een bijna onmogelijke opgave, temeer omdat in de ontwerpfase bleek dat de toren ook nog ongeveer 30 cm scheef staat en alle balken er scheef in bleken te zitten … Ik heb menig bouwvakker met wat zweetdruppeltjes zien rondlopen.’
Een hoogtepunt van de middag, letterlijk en figuurlijk, was de prachtige film over de totstandkoming van dit project. Je zag onder meer hoe op een stralende zomerdag in 2019 ‘een scheepswerf aan staal’, in de woorden van een van de architecten, in de toren werd gehesen.
Projectleider Agmar van Rijn beschreef het creatieve proces dat in 2015 begon, het plezier, teleurstelling, succes, botsingen, en opnieuw plezier. En ze benoemde de hulp van onder andere het expertteam van christelijke theologen, islamologen en onderwijskundigen, dat de ideeën voor de feestpresentaties beoordeelde. 
En toen was het tijd om naar buiten te gaan, naar de toren. Bij de uitgang van de kerk stond de champagne klaar. De kinderen van de OBS en wethouder Inge Jongman openden de deur van de toren. En algauw stond er een dikke rij voor de toren, en kwamen de eerste bezoekers met enthousiaste verhalen weer naar buiten, op weg naar de hapjes en drankjes in het Atelier.

Kom kijken en proeven
Doordeweeks ontvangt de Schoolkerk klassen van het primair onderwijs. In het weekend is Atelier AvecPlezier van 10.00 tot 18.00 uur geopend. Dan is ook de toren geopend. Een bezoek aan de tentoonstelling Feest! In Oost en West in de toren kost vijf euro. Dit is inclusief audiotour. Entreebewijzen zijn verkrijgbaar in het Atelier.
Kerk en het Atelier zijn vrij te bezoeken. Vanaf 1 april is de kerk dagelijks geopend voor bezoekers. Houdt u er wel rekening mee dat er een schoolgroep aanwezig kan zijn.

In verband met het coronavirus zijn kerk, toren en het Atelier in elk geval tot 6 april gesloten.

Anne Benneker

De Plaatselijke Commissie: trots op de kerk

Het kerkgebouw is eigendom van Stichting Oude Groninger Kerken. De Plaatselijke Commissie Garmerwolde beheert het gebouw sinds 2003 en zet zich in voor het behoud én gebruik van de kerk.
Wat waren we trots op onze mooie kerk na de grote opknapbeurt in 2014: de restauratie van de gewelfschilderingen en de banken. Onze dorpsgenoot Lut Gielen heeft daar met hart en ziel aan meegewerkt. Commissielid Hannie Havenga schreef het theaterspektakel Brood en Spelen waarin de gewelfschilderingen een grote rol speelden. Aan het stuk dat in de kerk werd opgevoerd werkten heel veel dorpelingen mee.
In 2018 volgde een nieuwe mijlpaal: het Van Oeckelenorgel werd na een lange restauratie weer in gebruik genomen. Dat maakte onze drive om al dit moois te delen nog groter. In de zomer zetten we de kerk dan ook dagelijks open voor bezoekers. 
Jaarlijkse hoogtepunten zijn de kerstnachtdienst en het kloksmeren in de oudejaarsnacht. 
Maar toch … er wordt minder gekerkt, de kerk staat vaak leeg. Toen Stichting Oude Groninger Kerken met het plan voor Feest! kwam, hebben we dat plan dan ook omarmd. Een project gericht op kinderen, op de toekomst. Al hadden we niet kunnen denken dat het zo groots zou worden. 
Op dit moment wordt het complex beheerd door een beheerscommissie, die bestaat uit de exploitant (Remco de Raad), Stichting Oude Groninger Kerken en de Plaatselijke Commissie. Hoe de toekomst eruit gaat zien? Blijft de commissie bestaan? De tijd zal het leren. 
Wat wel zeker is: voor rouw en trouw, voor dorpstradities en activiteiten blijft ruimte. De kerk blijft ook van en voor het dorp.

Namens de Plaatselijke Commissie,

Anne Benneker